Սևանն այս օրերին նախորդ տարվա մայիսի ցուցանիշից 22 սմ-ով ցածր է, թեպետ ոռոգման նպատակով ջուր դեռ բաց չեն էլ թողել։ Լճից ջուրը կարող է դուրս հոսել միայն մեկ տեղով՝ էներգետիկների այս պատվարով, որը փակ է։ Եթե այն ամբողջությամբ բացեն՝ Սևանի ջուրը կդատարկվի վարկյանում 65 խորանարդ մետր-արագությամբ․ նման ծավալ չի լինում։ Հատուկ ցանցերը պահում են՝ ձուկը ջրի հետ դուրս չգա․․․ վստահեցնում են Սևան ՀԷԿ-ում։
էռնեստ Օհանջանյան (Սևան ՀԷԿ-ի պետ) - Մանրաձուկը, այ, էստեղով մենք էլի հետ ենք լցնում Սևանա լիճ:
Ջրառը սկսելու հրամանը՝ նախ առաջին ընդունիչ այս կետում է հնչում․ մինչև ծանրաքարշ մեխանիզմը թունելի մեջ ջրի առաջը բացող շիթը վերև չքաշի, պատվարը չեն բացում՝ բացատրում է վարպետ Աշոտը։
Աշոտ Մինասյան (Սևան ՀԷԿ-ի Հիդրոարտադրամասի վարպետ) - 18 մետր. էդ խորության է շիթը, շիթն ունի 5 տոննա քաշ, մախնիա է մի հատ:
Ներքևում շիթը հենց շարժվեց՝ վերևում կնիքն ավտոմատ կպոկվի․ դա հատուկ է արված, որ Սևանի ջուրը ոռոգման կամ հոսանք արտադրելու համար օգտագործողները հանկարծ ձախ գործեր չբռնեն։ Այնպես որ՝ Սևան ՀԷԿ-ում ագրեգատները ստարտի պատրաստ սպասում են սեզոնի մեկնարկին։ Ցույց տալիս՝ սովետի էներգետիկներից ժառանգած գանձերը․ կայանում մինչև հիմա՝ 1948 թվականի արտադրության շվեդական արագության կարգավորիչ է աշխատում, այնքան որակով, որ զույգը նոր-նոր փոխել են։
Էռնեստ Օհանջանյան - Տեսեք՝ արագության կարգավորիչ: Սրա էն մյուսը՝ հինը, տեղինը որ կա, նա է հինը, մենք էս տարի հասցրինք սա փոխարինեցինք:
Սևանի ՀԷԿ մտնելու համար, ի դեպ, պետք է գետնի տակ իջնել 324 աստիճան կամ վերելակով՝ 100 մետր։ Խորհրդային շինարարները կայանի առաստաղին դուռ են թողել՝ սարքերի խոշոր դետալները տանել-բերելու համար։ Քանի որ տարածքը շատ խորն է՝ բջջային կապը չկա: Տուրբինների տարբեր մակարդակներում գործ անող բանվորները հարկից հարկ գործիք են ուզում ավելի շատ ոչ թե ռացիայով, այլ իրենց սիրելի «սովետի սոտովիով»:
Յուրիկ Ավագյան (Սևան ՀԷԿ-ի մեքենավար) - Էստեղից խոսում են, էնտեղից լսում են, կամ էնտեղից են խոսում, մենք էստեղ լսում ենք:
Պատերի պաստառներից ու խնամքով պահվող-աշխատող հեռախոսից տպավորություն է՝ կայանում ժամանակը կանգ է առել։ Բայց ոչ՝ Սևանի ջուրը հենց բացեցին՝ դրանով առաջինն այս կայանում են էլեկտրաէներգիա արտադրում ու թունելը լիքը ուղարկում հաջորդներին։
Թանգարան հիշեցնող այս ՀԷԿ-ից ջուրը հոսում է դեպի նախ Հրազդան, ապա Արգել ՀԷԿ․ Արգելը՝ Հայաստանի ամենախոշոր հիդրոկայանն է՝ 220 ՄՎտ դրվածքային հզորությամբ։ Քանի դեռ Սևանից ջրառը չի սկսվել՝ խողովակներն այստեղ են բերում, ժողովրդի լեզվով ասած, Աղփարայի կամ Աղբյուրակի ջրամբարի ջուրը։
Արթուր Ստեփանյան (Արգել ՀԷԿ-ի պետ) - Մարմարիկ Ծաղկաձորից որ գալիս է, մենք ջրամբար ունենք Հրազդան քաղաքում, էդ ջրամաբարում կուտակում ենք ու բերում ենք մեր կայան՝ կանալներով ու թունելներով:
ՀԷԿ-ում այժմ մեկ ագրեգատ է աշխատում, երկրորդը կմիացնեն, երբ Սևանի ջուրը գա: Մինչև այդ վարպետ Գագիկը տուրբինի տատանողականությունն է կարգավորում․ սարքը րոպեում 438 պտույտ է զարգացնում։
70 տարեկան ՀԷԿ-ի սարքավորումները մասամբ, ենթակայանն ամբողջությամբ թարմացված է։ Ներդրումները՝ Սևան-Հրազդան կասկադի գրեթե բոլոր հանգույցներում փուլ առ փուլ են անում։ Երևանի ՀԷկ-ում, օրինակ, կարգավարը հիմա հեռակա է հետևում տուրբինային տեղամասի աշխատանքին։ Նորացվել են՝ ԱԺ-ին և Երևանի կենտրոնում կարևոր այլ հիմնարկների հոսանք մատակարորղ սարքերը։
Հրաչյա Մանուկյան (Երևան-1 և Երևան-3 ՀԷԿ-երի պետ) - 2016-17-18 թվականների շրջանակներում մենք կատարել ենք փոխարինում և վերազինում:
Բոլորը միասին 7 հիդրոկայան է: Սևանից ոռոգման համար բաց թողնվող ջրով էլեկտրաէներգիա է արտադրում։ Բոլորը մասնավոր են, կառավարվում են Տաշիր խմբին պատկանող Միջազգային էներգետիկ կորպորացիայի կողմից։ Երաշտային տարիներին, երբ լճից ջրառը գերազանցում է թույլատրելի 170 մլն խմ-ը՝ արտադրված լրացուցիչ էլեկտրաէներգիայի արժեքը ընկերությունը փոխանցում է բյուջե։
Արտաշես Կիրակոսյան («Միջազգային էներգետիկ կորպորացիա» ընկերության գլխավոր տնօրեն) - Գնահատականն ուղարկվում է ընկերություն, ընկերությունը, դրան համապատասխան, ուղարկում է բյուջե: Անցած տարի վճարե՞լ եք, էս տարի պիտի վճարենք 211 մլն դրամ։
Սևան-Հրազդան կասկադն ընդհանուր՝ կարող է մինչև 561 ՄՎտ էլեկտրաէներգիա արտադրել։ Երկրի ամենախոշոր հիդրոհանգույցն է, Որոտանից հզոր է։
Հեղինակ՝ Հերմինե Բաղդասարյան
