Նախադպրոցական կրթության հասանելիությունը Կրթության զարգացման մինչև 2030 թվականի պետական ծրագրի առանցքային բաղադրիչներից է։ Սահմանված է, որ մինչև 2030 թ․ դպրոց գնալուց առաջ առնվազն մեկ տարի երեխաները պետք է ընդգրկված լինեն նախադպրոցական կրթության մեջ։ Այս թիրախի ապահովման ուղղությամբ իրականացվող աշխատանքները «Արմենպրեսի» մամուլի սրահում այսօր հրավիրված ասուլիսի ընթացքում ներկայացրել է ԿԳՄՍՆ հանրակրթության վարչության պետ Թամարա Սարգսյանը։
Նա, մասնավորապես անդրադարձել է «Նախադպրոցական կրթության մասին» օրենքում և հարակից օրենքներում վերջերս իրականացված փոփոխություններին և «300 դպրոց, 500 մանկապարտեզ» ծրագրի շրջանակում նոր մանկապարտեզների և նախակրթարանների կառուցմանը՝ շեշտելով, որ կատարված աշխատանքների արդյունքում նախադպրոցական կրթության մեջ 3-5 տարեկան երեխաների ընդգրկվածությունն աճել է։
Թամարա Սարգսյանի խոսքով՝ 2021 թվականի դրությամբ 3-5 տարեկան երեխաների միայն 64.3%-ն էր ընդգրկված նախադպրոցական հաստատություններում, ընդ որում՝ Հայաստանում կար 229 բնակավայր, որտեղ ընդհանրապես նախադպրոցական կրթությունը հասանելի չէր, այսինքն՝ որևէ տեսակի հաստատություն չէր գործում։ Այս ուղղությամբ իրականացվել են ինչպես իրավական ծավալուն փոփոխություններ, այնպես էլ հաստատությունների կառուցման և նորոգման մեծածավալ աշխատանքներ։ Արդյունքում՝ 2025 թվականի ավարտին 3-5 տարեկանների ընդգրկվածությունը նախադպրոցական համակարգում հասել է 81%-ի. նպատակն է՝ մինչև 2030 թվականը հասնել 95% ցուցանիշի։
Նոր կառուցվող 301 մանկապարտեզներում աշխատանքներն ավարտվել են
Հանրակրթության վարչության պետի տեղեկացմամբ՝ վերջին տարիներին նախակրթարանների թիվը զգալիորեն աճել է Կառավարության «300 դպրոց, 500 մանկապարտեզ» ծրագրի շրջանակում։ 2021-2026 թվականների ծրագրով նախատեսված 500 նախադպրոցական հաստատության կառուցման և նորոգման ծրագիրը մեծ ծավալով ընթանում է․ այս պահին արդեն 301 հաստատությունում աշխատանքներն ավարտվել են, որոնցից 125-ը նախակրթարաններ են, 176-ը՝ մանկապարտեզներ։
«Նախադպրոցական ծառայության հասնելիություն չունեցող բնակավայրի թիվը դպրոցաշինության ծրագրի շրջանակում նվազել է՝ 229-ից հասնելով 87-ի։ Ուսումնասիրություններ են կատարվում, առանձնացվում են տարածքներ՝ նոր նախակրթարաններ հիմնելու և բոլոր բնակավայրերում նախադպրոցական կրթության հասանելիություն ապահովելու նպատակով»,- ասել է Թամարա Սարգսյանն ու տեղեկացրել՝ նախակրթարաններում կրթությունն անվճար է և ֆինանսավորվում է պետության կողմից։
Թամարա Սարգսյանի դիտարկմամբ՝ փոփոխությունները նաև կօգնեն մեղմելու մանկապարտեզների հերթերը, հատկապես այն բնակավայրերում, որտեղ երեխաները ստիպված էին երկար սպասել։
Նախակրթարանների մասին տեղեկատվությունը, հաստատությունների ցանկը հասանելի է Կրթության կառավարման տեղեկատվական համակարգում (emis.am)։ Երևանում և մարզերում նախակրթարանների բաշխվածությունը համեմատաբար համաչափ է․ դպրոցների շուրջ 30%-ում գործում են նախակրթարաններ։
Ներկայում մանկապարտեզների ընդունելությունը թվայնացված է, իսկ նախակրթարաններում ընդունելությունն իրականացվում է առանց էլեկտրոնային հերթագրման՝ անմիջապես դիմելով դպրոցներին։ Հետագայում այս գործընթացը ևս կթվայնացվի։
Կրթական հաստատության ղեկավարի հավակնորդների հավաստագրման ձևաչափի փոփոխություն
Թամարա Սարգսյանի տեղեկացմամբ՝ օրենսդրական փոփոխությունների մեկ այլ բաղադրիչ վերաբերում է կրթական հաստատությունների ղեկավարների հավաստագրմանը։ Նրա խոսքով՝ սա բխում է «Կրթության մասին» օրենքում կատարված փոփոխություններից և վերաբերում է կրթական հաստատությունների ղեկավարներին ներկայացվող աշխատանքային պահանջներին։ Մասնավորապես՝ սահմանվել է, որ պահանջվում է կա՛մ առնվազն հինգ տարվա մանկավարժական աշխատանքային փորձ վերջին տասը տարվա ընթացքում, կա՛մ երեք տարվա կառավարման փորձ կրթության ոլորտում։ Այսպիսով, մանկապարտեզների, դպրոցների և միջին մասնագիտական ուսումնական հաստատությունների ղեկավարներին ներկայացվող պահանջները որոշակիորեն հավասարեցվել են։
Միևնույն ժամանակ, տարբեր հաստատություններ ղեկավարելու ցանկություն ունեցող հավակնորդները չեն կարող նույն հարցաշարով քննություն հանձնել։ Փոխվելու է քննության ձևաչափը․ եթե նախկինում գոյություն ուներ հրապարակված հարցաշար, որի հիման վրա հավակնորդները պատրաստվում էին, ապա այժմ սահմանվելու է օրենսդրական և ենթաօրենսդրական ակտերի շրջանակ։ Հավակնորդները պետք է ուսումնասիրեն համապատասխան ոլորտին վերաբերող փաստաթղթերը և քննության ընթացքում պատասխանեն դրանց հիման վրա կազմված հարցաշարին։
Օրինակ՝ եթե նախկինում դպրոցի տնօրենը քննություն էր հանձնում միայն հանրակրթության ոլորտը կարգավորող օրենսդրական ակտերից, ապա այժմ, եթե տվյալ դպրոցում գործում է նաև նախակրթարան, քննությունը ներառելու է նաև նախադպրոցական ոլորտին վերաբերող հարցեր։ Եթե հաստատությունը կրթահամալիր է, ապա թեկնածուն պետք է պատրաստ լինի պատասխանել տվյալ համալիրում առկա բոլոր կրթական մակարդակներին՝ հանրակրթությանը, նախադպրոցական և միջին մասնագիտական կրթությանը վերաբերող հարցերին։
Այսպիսով, նախատեսվում են քննությունների մի քանի ձևաչափեր՝ առանձին հարցաշարեր՝ նախադպրոցականի, հանրակրթականի և միջին մասնագիտականի համար, ինչպես նաև համակցված ձևաչափեր՝ կախված հաստատության տեսակից։
20 կրեդիտի համակարգը գործում է
Ինչ վերաբերում է նախադպրոցական ոլորտում կադրերի խնդրին, ապա Թամարա Սարգսյանի խոսքով՝ ընդհանուր առմամբ պակասը վերաբերում է ոչ այնքան դաստիարակներին, որքան երաժշտական դաստիարակներին և ֆիզհրահանգիչներին։ Պատճառը համապատասխան որակավորում ունեցող մասնագետների սահմանափակ թիվն է։
«Այս ուղղությամբ նախատեսվել են երկու հիմնական նախաձեռնություններ։ Առաջինը վերաբերում է վերապատրաստումներին․ եթե անձն ունի մանկավարժական կրթություն, բայց չունի նախադպրոցական ոլորտի փորձ, կարող է մասնակցել համապատասխան դասընթացների, ստանալ 20 կրեդիտ և ձեռք բերել դասավանդելու իրավունք։ Երկրորդ նախաձեռնությունն ուղղված է հատկապես գյուղական բնակավայրերին․ նախատեսվում է ներդնել նախադպրոցական մանկավարժների տրանսպորտային ծախսերի փոխհատուցման ծրագիր, որպեսզի մասնագետները կարողանան աշխատել նաև այլ բնակավայրերում»,- ներկայացրել է Թամարա Սարգսյանը։
Սոցիալական ցանցերում մինչև 15 տարեկանների մուտքի սահմանափակման մասին
ԿԳՄՍՆ հանրակրթության վարչության պետին հարց է ուղղվել նաև մինչև 15 տարեկան երեխաների համար սոցիալական ցանցերի սահմանափակման հնարավորության վերաբերյալ: Նա նշել է՝ հարցը դեռևս քննարկման փուլում է։
«Սա միջգերատեսչական որոշում է լինելու՝ ԿԳՄՍ, Աշխատանքի և սոցիալական հարցերի և Բարձր տեխնոլոգիական արդյունաբերության նախարարությունների համագործակցությամբ։ Ներկայում իրականացվում են հետազոտություններ՝ հասկանալու հիմնական ռիսկերը, մոտեցումները և կիրառման հնարավորությունները։ Ընդհանուր մոտեցումն այն է, որ որոշակի կարգավորումներ անհրաժեշտ են, սակայն դրանց ձևաչափը դեռ քննարկվում է»,- ասել է Թամարա Սարգսյանը։
