Կառավարության՝ հունվարի 8-ի նիստին ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը ներկայացրեց Հայաստանի տնտեսական և ինստիտուցիոնալ վերափոխման դոկտրինը: Ըստ Փաշինյանի՝ սա զարգացման ուղենիշն է, որի նպատակն է վերանայել և ամրապնդել երկրի տնտեսական կառուցվածքը և պետական ինստիտուտները:
Փաստաթուղթը համառոտ է, այն 42 էջից է բաղկացած, թեև ավելի քան 100 էջից է կրճատվել: Ըստ Փաշինյանի՝ դոկտրինն այն մասին է, թե ՀՀ-ն հիմա որտեղ է, ուր է ուզում շարժվել: Դոկտրինը նաև այն մասին է, թե ՀՀ-ն ինչ ճանապարհով է ուզում գնալ Ա կետից Բ կետ, և որ այսպիսով ՀՀ-ն նոր տնտեսական պարադիգմ է որդեգրում:
Փաշինյանը մանրամասնեց, թե ինչից է առաջացել նոր տնտեսական պարադիգմ որդեգրելու անհրաժեշտությունը: Ըստ այդմ՝ առաջին պատճառն այն է, որ 2018-ից ի վեր՝ հեղափոխությունից հետո, Հայաստանի տնտեսությունն աճել է ավելի քան 50 տոկոսով: 1 շնչին ընկնող ՀՆԱ-ն ավելի քան կրկնապատկվել է 2018-ի հեղափոխությունից հետո: Եթե 2017-ին 1 շնչին ընկնող ՀՆԱ-ն Հայաստանում 3882 դոլար էր, 2025-ի խիստ նախնական տվյալների համաձայն՝ մոտ 9400 դոլար է: Աճը՝ 2,4 անգամ:
Մեկ այլ հանգամանք է այն, որ նախորդ տարի ԿԲ-ն շուկայից հավաքել է ավելի քան 2 մլրդ դոլար: Ըստ Փաշինյանի՝ սա նշանակում է, որ Հայաստանի շուկայում 2 մլրդ դոլարի լրացուցիչ միջոցներ են ի հայտ եկել, և որ դեպի ՀՀ որոշակի ֆինանսական և տնտեսական ներհոսք կա:
«Այս ամեն ինչը նշանակում է, որ մենք հիմա ունենք բոլորովին ուրիշ տնտեսություն և բոլորովին ուրիշ երկիր, քան ունեինք 2018 թվականին: Սա կարևոր է արձանագրել: Բայց ես ուզում եմ ասել, որ պետք է հստակ գծագրենք, թե այս ամեն ինչում որտեղ է Կառավարության դերը, որտեղ է այլ գործող անձանց դերը:
Կառավարության դերն այն է, որ մենք վերացրել ենք 2018 թվականի տնտեսական գործունեության բոլոր հնարավոր սահմանափակումները: Վերացրել ենք մենաշնորհները, արգելքներն ու արգելակները: Ահա սա է հիմնական պատճառը, որ 2018 թվականից ի վեր, ի հեճուկս բոլոր քաղաքական, տարածաշրջանային, աշխարհաքաղաքական վայրիվերումներին, ՀՀ-ն ոչ միայն պահպանել է մակրոտնտեսական կայունությունը, այլև ապահովել է 1 շնչին ընկնող ՀՆԱ-ի ավելի քան 2,4 անգամ աճ, 50 տոկոս տնտեսական աճ, և այս ամեն ինչը քովիդի և, բնականաբար, Հայաստանի ռեցեսիայի պայմաններում:
Սրանով առաջին հերթին մենք պետք է գնահատենք Հայաստանում աշխատող և արդյունք ստեղծող մարդկանց և օրենքով սահմանված հարկերը վճարող մարդկանց, որովհետև սա չի կարող լինել և չէ Կառավարության ձեռքբերումը: Սա Կառավարության և քաղաքացիների համագործակցության ձեռքբերումն է: Այսինքն՝ մենք մարդկանց ասել ենք՝ չկա տնտեսական գործունեության որևէ սահմանափակում, և այդ բանաձևը տվել է իր կոնկրետ արդյունքները, որոնք արտահայտվել են առաջին հերթին տնտեսության, նաև քաղաքականության մեջ:
Ըստ էության, մենք այս ամենով արձանագրում ենք, որ ՀՀ-ում ոչ միայն քաղաքական համակարգն է ժողովրդավար, այլև տնտեսական համակարգն է ժողովրդավար: Սա գործնականում նշանակում է, որ Կառավարությունը չի միջամտել այնտեղ, որտեղ չպետք է միջամտեր, և մյուս կողմից՝ Կառավարությունը միջամտել է այնտեղ, որտեղ պետք է միջամտեր»,- ասաց նա՝ հավելելով, որ բոլոր գործընթացների արդյունքն այն է, որ մարդն օբյեկտից վեր է ածվել սուբյեկտի, և որ ՀՀ-ում ամեն ինչ որոշում է մարդը՝ քաղաքացին:
Փաշինյանը նաև ընդգծեց, որ դոկտրինում առանձնահատուկ նշանակություն ունի էներգետիկ վերափոխման օրակարգը: Դոկտրինը, ըստ Փաշինյանի, այդ թվում էներգետիկ անվտանգության և անկախության մասին է, և Հայաստանը պատմական շանս է ստացել նաև էներգետիկ առումով լինելու շատ ավելի ինքնաբավ, անկախ ու ինքնիշխան:
«Հայաստանի տնտեսական և ինստիտուցիոնալ վերափոխման դոկտրինը նաև պայմանավորված է տարածաշրջանային և արտաքին քաղաքական այն նոր միջավայրով, որը ձևավորվում է ՀՀ-ի շուրջը: Խաղաղության բանաձևը խաղաղության պայմաններում. տնտեսությունը նույնպես պետք է որոշակիորեն վերափոխվի, դիրքավորվի, ինչը հենց այս օրերին մեր աչքի առաջ տեղի է ունենում: Իհարկե, հաստատված խաղաղությունը և խաղաղության ինստիտուցիոնալացումը մեր առաջնահերթությունների շարքում է, որն անխուսափելիորեն իր արտահայտությունը պետք է ունենա նաև տնտեսության մեջ»,- ասաց նա:
Ըստ Փաշինյանի՝ դոկտրինի համաձայն՝ պետությունը նաև իր վրա է վերցնում ակտիվ և պատասխանատու դերակատարում կենսական նշանակություն ունեցող ենթակառուցվածքներում՝ էներգետիկ, տրանսպորտային, ջրային, թվային անվտանգային համակարգերում՝ միաժամանակ ապահովելով պետական սեփականության թափանցիկ և տնտեսապես հիմնավորված մասնավորեցումն այն ոլորտներում, որտեղ դա նպաստում է մրցակցությանը և արդյունավետությանը:
«Այսինքն՝ մենք այս դոկտրինով ավելի մեծ պատասխանատվություն ենք վերապահում պետությանը, կառավարությանը ստրատեգիական նշանակության կամ կրիտիկական կառավարման ներգրավման գործում»,- ասաց նա:
Դոկտրինը վերաբերում է նաև կրթության ոլորտի վերափոխմանը, արհեստական բանականության զարգացմանը, օտարերկրյա մասնագետների ներգրավմանը հայաստանյան շուկա, հարկային երկարաժամկետ կարգավորումներ որդեգրելուն, թվայնացման գործիքների կիրառմանը պետական համակարգում, գյուղատնտեսության վերաբերյալ վերաբերմունքի փոփոխությանը, նաև ինտենսիվ գյուղատնտեսության զարգացմանը և այլ ուղղությունների:
«Այս բոլոր մոտեցումների հիմքում ընկած է 1 առանցքային գաղափար. պետությունը դիտարկվում է որպես շարունակական ինստիտուտ, որտեղ կառավարությունները փոփոխական են, իսկ տնտեսական քաղաքականության տրամաբանությունը՝ կայուն և կանխատեսելի: Այս ամենի հիմքում դրված է պետության հարատևության գաղափարը, և այն գաղափարը, որ պետության զարգացումը հենց պետական շահն է»,- ասաց Փաշինյանը և հավելեց, որ պետական շահը հենց տնտեսական զարգացումն է, որը տեղի է ունենում տնտեսության զարգացման արդյունքում:
