Մենք պետք է մեր շատ ընկալումներ վերանայենք, և օգոստոսի 18-ի իմ ուղերձում ես ասացի մի բան, որը, կարծում եմ, ընդամենը գուցե ամիսներ առաջ, գուցե մեկ տարի, երկու տարի առաջ կլիներ աներևակայելի. ես ասացի, որ ԼՂ-ից տեղահանված մեր քույրերի և եղբայրների վերադարձի օրակարգը համարում եմ վնասակար խաղաղության համար: Եվ ասացի նաև, որ ընդհանրապես այդ թեման՝ վերադարձների օրակարգ, ներքին տեղահանվածների (կամ մի մասը անվանվում են փախստական, մյուս մասը՝ ներքին տեղահանված), այդ օրակարգը համարում եմ վտանգավոր, որովհետև դա նշանակում է հետ դառնալ կոնֆլիկտի նախնական պարամետրերին: «Օրբելի ֆորում-2025»-ին ասաց վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը:
«Ես ընդամենը մի օրինակ եմ ուզում բերել՝ ցույց տալու համար, թե տրամաբանության որոշակի ինչպիսի խզումներ են երբեմն տեղի ունենում: Երբեմն, այդ թվում՝ տարածաշրջանի կոմունիկացիաների քննարկումների տիրույթում, և՛ Հայաստանում, և՛ Արդբեջանում հնչում են տեսակետներ, թե, օրինակ, երկու երկրների քաղաքացիները կարող են որոշակի հոգեբանական բարդություններ ունենալ միմյանց սահմանային և մաքսային ծառայությունների հետ առնչվելիս, և սա մենք ասում ենք լրջագույն դեմքով, ընդ որում՝ սա հնչում է թե՛ Հայաստանում, թե՛ Ադրբեջանում, հետո խոսում ենք փախստականների վերադարձի մասին: 3 րոպեանոց կամ նույնիսկ 20 վայրկյանանոց կոնտակտը համարում ենք պրոբլեմատիկ, բայց հետո Հայաստանում, օրինակ, ասում են, որ Նախիջևանից տեղահանվածները, Բաքվից, Սումգայիթից և այլն, պետք է վերադառնան, այսինքն՝ ասում են, որ մաքսային սահմանապահի հետ 30 վայրկյանանոց կոնտակտը պրոբլեմ է: Ասում եմ՝ ցույց տալու համար, որ այստեղ տրամաբանության խզում կա: Ես կարծում եմ, որ մենք այստեղ ունենք լուծումներ, և ավելին՝ այդ լուծումները շատ տրամաբանական են և նույնիսկ գծագրված:
2025 թվականի օգոստոսի 8-ի Վաշինգտոնի հռչակագրից սովորաբար կան շատ մեջբերվող կամ քիչ մեջբերվող կամ գրեթե չմեջբերվող կետեր: Այդ չմեջբերվող կետերից և, իմ կարծիքով, այդ հռչակագրի կարևորագույն կետը 5-րդ կետն է, որն, ըստ էության, արձանագրում է ՀՀ-ի և Ադրբեջանի միջև երկարատև խաղաղության տեսլականը: Հիմա եկել-հասել ենք մի կետի, երբ որ մենք պետք է արձանագրենք, արդեն իսկ արձանագրված է, որը ինչ-որ առումով կարելի է անվանել ռազմավարական գործարք ՀՀ-ի և Ադրբեջանի Հանրապետության միջև: Որն է և որը կարող է լինել այդ ռազմավարական գործարքը: Գործարքի էությունը հետևյալն է. որ Հայաստանը և Ադրբեջանը ճանաչում են միմյանց տարածքային ամբողջականոթյունը Ալմա-Աթայի հռչակագրի հիման վրա, բացում են տարածաշրջանային կոմունիկացիաները Վաշինգտոնի հռչակագրի հիման վրա, իրականացնում են դելիմիտացիա արդեն իսկ համաձայնեցված կանոնակարգի հիման վրա և հանգիստ են թողնում միմյանց. շատ պարզ բան»,- ասաց նա:
«Ես ուզում եմ արձանագրել, որ այս տեսլականը նաև արձանագրված է նախաստորագրված Խաղաղության համաձայնագրում, Խաղաղության համաձայնագրի նախաբանում էլ հղում կա Ալմա-Աթայի հռչակագրին», նշեց վարչապետը՝ մեջբերելով հոդված 1-ը:
«Ես համոզված եմ, որ մենք ճանապարհը կշարունակենք խաղաղության ամրապնդման, ինստիտուցինալիզացման և, շատ ամբիցիոզ կհնչի, բայց հարատև դարձնելու օրակարգով, որովհետև, ըստ էությա,ն նախագծային մակարդակում այդ ամեն ինչը պլանավորված է: Ես նոր բան ասացի, խաղաղությունը հարատև դարձնելու մասին խոսեցի, բայց այսօր մեկ ուրիշ նոր հանգամանքի մասին ավելի մանրամասն խոսեցի, դա ռազմավարական գործարքն է: Ռազմավարական գործարքը, այո, խաղաղությունը Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև կդարձնի հարատև, և, ընդ որում, կայունությունն ու խաղաղությունը մեր տարածաշրջանում կդարձնի հարատև»,- նշեց Նիկոլ Փաշինյանը:
Նա ընդգծեց, որ այդ խաղաղությունն օրգանիկ խաղաղություն է: «Ստեղծվել է, ձևավորվել է տարածաշրջանում, ներմուծված խաղաղություն չէ: Սա մեր տարածաշրջանում Հայաստանի և Ադրբեջանի համատեղ աշխատանքի արդյունք է, և այդ արդյունքը պետք է ամենօրյա խնամքի ենթարկվի, և Հայաստանի Հանրապետության կառավարությունը և կառավարող մեծամասնությունը նվիրված են այս օրակարգին, և մենք շարունակելու ենք առաջ ընթանալ այդ ռազմավարությամբ»,- ասաց վարչապետը:
