Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը՝ տիկնոջ՝ Աննա Հակոբյանի հետ, Ազատության հրապարակում ներկա է եղել անվանի դիրիժոր, կոմպոզիտոր Օհան Դուրյանի արձան-հուշակոթողի բացման հանդիսավոր արարողությանը։
«Օհան Դուրյանը մշակութային և քաղաքական պատվանդաններից իջեցվել է և հենվել է Հայաստանի Հանրապետության հողին։ Սա է այսօրվա սիմվոլը»,- հայտարարել է Նիկոլ Փաշինյանը, նշել, որ Օհան Դուրյանի կյանքը և ճանապարհը Երուսաղեմից ուխտագնացություն է դեպի ինքնիշխան պետություն, ինքնիշխան հայրենիք:
Վահան Վարդապետյան (Օհան Դուրյանի արձան-հուշակոթողի գաղափարի հեղինակ) - Օհան Դուրյանի երրորդ վերադարձը:
Վահան Վարդապետյանը այսպես է բնորոշում Ազատության հրապարակի հարակից տարածքում Օհան Դուրյանի արձան-հուշակոթողի տեղադրումը:
Վահան Վարդապետյան - 1957 թվական՝ վերադարձ Խորհրդային Հայաստան, 1991 թվական՝ վերադարձ անկախացած Հայաստանի Հանրապետություն, և այսօր՝ 2022 թվականի նոյեմբերի 4՝ վերադարձ երրորդ կամ հավերժական:
Իսկ այսպիսի արձան ունենալու միտքը ծնվեց Ազատության հրապարակով անցնելիս` 2018թ-ին: Նախ մաեստրոյի կնոջը, հետո արվեստագետներին ու ընկերներին է խանդավառել այդ մտքով:
Վահան Վարդապետյան - Արամ Սարգսյանի հետ այս առաջարկով դիմեցինք վարչապետին, և մաեստրոն վերադարձավ Ազատության հրապարակ, և Ալիս Դուրյանին կխնդրենք` բացի այն:
Եվ ահա 2022-ին՝ մաեստրոյի 100-ամյա հոբելյանի առթիվ, հուշարձանն իր տեղում է. ընտրված տեղը պատահական չէ: Մաեստրոն Օպերայի և բալետի ակադեմիական թատրոնի ներսում ստեղծագործել է, իսկ Ազատության հրապարակում՝ պայքարել ստեղծագործելու ազատության համար:
Վահան Վարդապետյան - 2008թ-ի խմբագրականից մեջբերեմ, սա երևի լավագույն բնորոշումն է. «Ամեն անգամ, երբ աշխարհահռչակ դիրիժոր Օհան Դուրյանը հայտնվում է համաժողովրդական ընդվզման հարթակներում, ինքս ինձ հարցնում եմ` ինչն է ստիպում իջնել իր բոհեմական բարձրությունից և հանդես գալ շարքային ընդդիմադիր, և գտել եմ պատասխանը՝ հայրենիքն առանց ազատության հայրենիք չէ»:
Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը, ցույց տալով օպերայի շենքը, նշում է՝ մաեստրո Օհան Դուրյանի հետ գրեթե հավասար շփվել է այս պատերից ներս և այս պատերից դուրս:
Նիկոլ Փաշինյան (ՀՀ վարչապետ) - Օհան Դուրյանը երկու՝ մշակութային և քաղաքական պատվանդաններից իջեցվել է և դրվել է, հենվել է Հայաստանի Հանրապետության հողին։ Սա է այսօրվա սիմվոլը, և շնորհավորում եմ բոլորիս այս սիմվոլի առիթով:
Ուխտագնացություն Երուսաղեմից: Այսպես վարչապետը բնորոշեց Երուսաղեմում ծնված, ամբողջ աշխարհում դեգերած և հայրենիքում հանգչող Դուրյանի կյանքը: Օհան Դուրյանը հենց այսպիսին էր. սա արդեն վարչապետի արձագանքն է հուշակոթողի նախագծի մասին քննադատություններին: Շեշտում է՝ եթե Օհան Դուրյանն այլ արձան ունենար, Օհան Դուրյանի արձանը չէր լինի դա:
Նիկոլ Փաշինյան - Երբ այդ լուսանկարը տեսա, ցնցվեցի, անկեղծ եմ ասում, որովհետև ինձ համար Օհան Դուրյանը հենց այսպիսին էր: Ընդ որում, նա այսպիսին չէր երևում բեմում: Հիշում եմ, եթե սխալվեմ, խնդրում եմ` ինձ ուղղեք, վավերագրական ֆիլմ կա Օհան Դուրյանի մասին, Ստաս Նամինն է, չէ՞, այդ ֆիլմը նկարահանել: Այդ ֆիլմի մեջ՝ փորձի ժամանակ, Օհան Դուրյանը կարճաթև շապիկով է, և նրա բազուկների, այդ մկանուտ, տպավորիչ բազուկների աշխատանքից ու տեսքից ես ցնցվեցի, որովհետև, կներեք, սմոքինգով կամ ֆրակով Օհան Դուրյանը տեսանելի և ամբողջությամբ հասկանալի չէ: Այդ մերկացած, բազուկոտ ձեռքերի անհասկանալի, բայց միևնույն ժամանակ գրավող շարժումն է Օհան Դուրյանը:
Գետիկ Բաղդասարյան (քանդակագործ) - Ցանկացել եմ գլխի, ձեռքերի, ապակե սյուների միջոցով երաժշտություն, ռիթմ ցույց տալ, ներկայացնել Դուրյանի էությունը: Հենց այդպես եմ պատկերացնում Դուրյանին:
Ռուբեն Բաբայան (Երևանի տիկնիկային թատրոնի գեղարվեստական ղեկավար) - Ես հուսով եմ որ այս արձանը, այս ձևը, այս երաժշտութունը, որ կհնչի, մեզ կդարձնի մի քիչ ավելի մշակութային, մի քիչ ավելի երաժշտական, մի քիչ ավելի հանդուրժող:
Թումանյանական ձեռագրով գրված Օհան Դուրյան, ապակե պատվանդան, շարժում և ռիթմ, որը ամբողջանում է մաեստորյի՝ հուշակոթողից հնչող կատարումներով: Այսօրվանից ամեն երեկո ժամը 19-ից 22-ը այս կատարումները լսելի կդառնան Ազատության հրապարակի այս հատվածում:
Արձանի պաշտոնական բացումից հետո վարչապետը տիկնոջ հետ Ազատության հրապարակից քայլելով է հասնում Կառավարության շենք՝ կարճատև զբոսանք ու կարճ շփում ունենալով քաղաքացիների հետ:
Հեղինակ` Իրինա Մկրտչյան
