Այս շաբաթ Երևան այցելեց Ռուսաստանի գլխավոր դիվանագետը: Սերգեյ Լավրովը վերահաստատեց Կրեմլի՝ միջնորդական դերակատարման պատրաստակամությունը՝ շեշտելով գերիների վերադարձման և տնտեսական ուղիների ապաշրջափակման կարևորությունը:
Հայաստանի արտգործնախարարն ընդգծեց՝ կարգավորման հիմքում առաջին հերթին պետք է լինի Արցախի կարգավիճակի որոշումն այն սահմաններում, որտեղ ինքնորոշվել է Արցախի ժողովուրդը:
Ռուսաստանի Դաշնության արտաքին գործերի նախարարի այցը Հայաստան, հասկանալի է, ուշագրավ էր, և դրա համար կար երկու պատճառ։ Նախ՝ այցը նախօրոք պլանավորված չէր, ուներ աշխատանքային բնույթ, և հենց այդ տեսանկյունից հատկանշական էր Լավրովի այցը Ծիծեռնակաբերդ, ինչը աշխատանքային այցերի դեպքում արարողակարգային պայմանների մեջ չի մտնում։ Բնական է, սակայն, որ գրեթե ամբողջ ուշադրությունը կենտրոնացած էր արցախյան հիմնախնդրին, քանի որ, չնայած Հայաստան-Ռուսաստան երկկողմ հարաբերությունների է՛լ ավելի խորացման հավաստիացումներին, համավարակի դեմ պայքարի շրջանակում Հայաստանում «Սպուտնիկ Վ» պատվաստանյութի արտադրություն սկսելու ծրագրերին, թե՛ Երևանի, թե՛ Մոսկվայի մտահոգությունների կիզակետն Արցախի շուրջ տեղի ունեցող իրադարձություններն են։ Ընդ որում, եթե Ռուսաստանը, լինելով հաստատված հրադադարի միջնորդ և երաշխավոր, գոնե այս պահին կարծում է, որ անհրաժեշտ է զբաղվել տնտեսական ուղիների ապաշրջափակմամբ՝ քաղաքական խնդիրները թողնելով ապագային, ապա պաշտոնական Երևանը շարունակում է պնդել՝ առանց խնդրի կարգավորման խաղաղ գործընթացը վտանգված է լինելու։
Արա Այվազյան (ՀՀ արտգործնախարարի պաշտոնակատար) - Բացառապես խաղաղ բանակցությունների միջոցով է հնարավոր հասնել համապարփակ քաղաքական կարգավորման, որը հաշվի կառնի բոլորի իրավունքները և խաղաղություն ու կայունություն կբերի Հարավային Կովկաս։ Եվ նման կարգավորման հիմքում պետք է առաջին հերթին ընկած լինի Արցախի կարգավիճակի որոշումն այն սահմաններում, որտեղ ինքնորոշվել է Արցախի ժողովուրդը: Կարգավորման սկզբունքները մշակվել են ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահության կողմից, և մենք շահագրգռված ենք միջազգային հանրության կողմից միջնորդական մանդատով օժտված այդ ձևաչափի գործունեության առավել ամրապնդման և ակտիվացման մեջ։ Հայկական կողմը կիսում է Մինսկի խմբի համանախագահ երկրների միասնական դիրքորոշումը, որը ներկայացվեց ապրիլի 13-ի հայտարարությամբ առ այն, որ «հատուկ ուշադրություն պետք է դարձնել վերջնական, համապարփակ և կայուն կարգավորման ձեռքբերմանը` կողմերին հայտնի տարրերի և սկզբունքների հիման վրա»:
Կողմերին հայտնի տարրերի ու սկզբունքների մասին հիշատակում եղավ նաև վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի կողմից՝ ճիշտ է, այդ տարրերի ու սկզբունքների խախտման մասով։ Ադրբեջանը հրաժարվում է վերադարձնել գերիներին, Բաքուն շարունակում է հոխորտալ և սպառնալ արդեն Հայաստանի տարածքային ամբողջականությանը, և սա, բնականաբար, չի կարող հանգեցնել կողմերի միջև վստահության թեկուզ նվազագույն աստիճանի ձևավորմանը։
Նիկոլ Փաշինյան (ՀՀ վարչապետի պաշտոնակատար) - Բաքվի գործողությունները, որը մանիպուլացնում է ռազմագերիների վերադարձի հարցը, իրականացնում է հակահայկական վակխանալիա, Հայաստանի նկատմամբ տարածքային նկրտումներ է հայտնում և հիմա էլ սկսել է ոչնչացնել հայ ժողովրդի մշակութային ու կրոնական ժառանգությունը, հակառակը, ուղղված են տարածաշրջանում իրավիճակի լարմանը և պայմանավորվածությունների տապալմանը:
Գոնե ռուսական կողմի պնդմամբ՝ պայմանավորվածությունների տապալում չի լինելու։ Համենայնդեպս, թե՛ Փաշինյանի հետ հանդիպմանը, թե՛ Այվազյանի հետ համատեղ ասուլիսի ընթացքում Լավրովն ընդգծեց, որ խաղաղապահ առաքելությունը, անկասկած, շարունակվելու է, իսկ առաջիկայում փորձ է արվելու վերջնականապես լուծել Ադրբեջանում գերության մեջ հայտնված անձանց վերադարձի խնդիրը։ Այսուհանդերձ, հարկ է ընդգծել, որ Սյունիքով հնարավոր տրանսպորտային ուղի ստանալու վերաբերյալ Իլհամ Ալիևի հայտարարությանը վերաբերող հարցին ի պատասխան, Լավրովը հանդես եկավ բավականին անսպասելի ձևակերպմամբ։ Եթե նույն Ալիևը պատեհ կամ անպատեհ հայտարարում է, թե Մեղրիով անցնող տրանսպորտային ուղու գործարկումը բխում է եռակողմ պայմանավորվածություններից է, և Հայաստանը պարտավորվել է ապահովել կապը Ադրբեջանի ու Նախիջևանի միջև, ապա Ռուսաստանի արտգործնախարարը խնդրին մոտեցավ փոքր-ինչ այլ տեսանկյունից՝ պատրավորություն չկա ու չի եղել։
Սերգեյ Լավրով (ՌԴ արտգործնախարար) - Հայաստանի, Ռուսաստանի և Ադրբեջանի ղեկավարների ձեռք բերած հայտարարությունների իրագործումը կարող է բացառապես կամավոր լինել՝ դիվանագիտական համաձայնությամբ: Դրան հակասող ցանկացած հայտարարություն չի կարող ընկալվել որպես այլընտրանք։
Ինչ վերաբերում է բանակցային բուն գործընթացին և դրանում միջնորդական մանդատ ունեցող միակ կառույցին՝ ԵԱՀԿ Մինսկի խմբին, ապա վերջինի գործունեությունը, ըստ ամենայնի, առաջիկայում էապես կակտիվանա։ Համենայնդեպս, Սերգեյ Լավրովը Երևանում հավաստիացրեց, որ միջնորդներն առաջիկայում կենտրոնանալու են հումանիտար խնդիրների լուծման վրա՝ ակնկալիքով, որ այդ օրակարգը սպառելուց հետո հնարավորություն կստեղծվի անցնել արդեն ավելի բարդ հարցերի քննարկմանը։
