Արցախյան 44-օրյա պատերազմի ընթացքում կատարված հանցագործությունների դեպքերի առթիվ ավելի քան 2150 քրեական գործ է քննվում: Գործերի շրջանակում քննության առարկա են դարձել Ադրբեջանի զինծառայողների կատարված բոլոր հանցավոր արարքները, նաև վարձկանների և ահաբեկչական խմբավորումների ներգրավումը:
Ռազմական գործողություններում ներգրավված վարձկանների և ահաբեկչական խմբավորումների անդամների թվաքանակը գերազանցում է 4000-ը:
Ռաֆայել Վարդանյան, ՔԿ զինվորական քննչական գլխավոր վարչության ՀԿԳ քննության վարչության պետ - Պարզվել է, որ ընդհանուր ագրեսիվ պատերազմում ներգրավվել են 12 ահաբեկչական խմբավորումներ, որոնցից մեկի՝ պարագլխի ինքնությունը պարզվել է, և նա ներգրավված է որպես մեղադրյալ, ընտրված է խափանման միջոց կալանավորումը և հայտարարված է հետախուզում:
Ավելի վաղ հայտնաբերվել և ձերբակալվել էր սիրիացի երկու վարձկան: Ամիսներ առաջ նրանք դատապարտվեցին ցմահ ազատազրկման:
Ռաֆայել Վարդանյան - Այս պահի դրությամբ ունենք ընդհանուր 32 Սիրիայի Արաբական Հանրապետության ազգությամբ արաբ քաղաքացիներ, որոնք քրգործով ներգրավված են որպես մեղադրյալ և նրանց նկատմամբ հայտարարված է միջազգային հետախուզում: Եվս 170 անձի ինքնությունը պարզվել է, և որոշ քննչական-դատավարական գործողություններ կատարելուց հետո նրանց արարքներին նույնպես իրավական գնահատական կտրվի:
Ռաֆայել Վարդանյանի խոսքով՝ առաջին իսկ հարձակումն ուղղված է եղել նաև Արցախի խաղաղ բնակավայրերի, քաղաքացիական բնակչության դեմ: Համակարգված, նպատակաուղղված գրոհների թիրախ են դարձել խաղաղ բնակավայրերը:
Ռաֆայել Վարդանյան - Ե՛վ ՀՀ ՔԿ-ի, և՛ ԱՀ ՔԿ-ի ծառայողների կողմից զննվել է 450-ից ավելի դեպքի վայրեր, մասնավորապես՝ զննվել են Ստեփանակերտի, Շուշիի, Ասկերանի, Մարտակերտի, Մարտունիի, Հադրութի խաղաղ բնակավայրերում խոցված քաղաքացիական օբյեկտները և ենթակառուցվածքները: Նոյեմբերի 9-ին կնքված եռակողմ համաձայնագրից հետո պարզված քաղաքացիական օբյեկտների և ենթակառուցվածքների ընդհանուր թվաքանակը շուրջ 7000 է, որը որ դարձել է նպատակաուղղված կանխամտածված գրոհների թիրախ:
2020 թվականի սեպտեմբերի 27-ին հայտարարված ռազմական դրության պայմաններում զինվորական ծառայության կարգի դեմ ուղղված հանցագործությունների բոլոր դեպքերը նույնպես դարձել են քննության առարկա: Շուրջ 2000 քրեական գործերից 230-ով նախաքննությունն ավարտվել է, 30-ը ուղարկվել դատարան:
Ռաֆայել Վարդանյան - ՊԲ Զինված ուժերի 724 զինծառայող ներգրավել են որպես մեղադրյալ, նրանց մեղադրանք է առաջադրվել պետի օրինական սահմանված կարգով տրված հրամանը չկատարելու, զորամասը կամ ծառայության վայրն ինքնակամ թողնելու, դասալքության, զինվորական ծառայության կամ դրա առանձին պարտականությունների կատարումը ժամանակավորապես դադարեցնելու, զինվորական ծառայությունից և դրա առանձին պարտականությունների կատարումից հրաժարվելու ինչպես նաև զինվորական ծառայության նկատմամբ անփույթ վերաբերմունք դրսևորելու, պաշտոնական դիրքը չարաշահելու և զինվորական ծառայության կարգի դեմ ուղղված այլ հանցագործությունների փաստերով:
Պատերազմին առնչվող և պատերազմի ընթացքում կատարված բազմաթիվ քրեական գործեր էլ քննվում են Ազգային անվտանգության ծառայության քննչական դեպարտամենտում:
Դատախազության ԱԱԾ-ում մինչդատական վարույթի օրինականության նկատմամբ հսկողության վարչության պետի տեղակալ Արմեն Գևորգյանն ամփոփելով տվյալները նշեց՝ պետական դավաճանության վերաբերյալ մեկ քրեական գործ է քննվում: Մեղադրյալներից մեկը կամավորական ջոկատներից մեկի ղեկավարն է: Նախկին զինվորականը Հայաստանի քաղաքացիություն ունեցող մեկ այլ անձի հետ Թուրքիայում ընդունել է Ադրբեջանի հատուկ ծառայությունների նյութական օգուտներ ստանալու դիմաց հավաքագրվելու և ի վնաս Հայաստանի տարածքային ամբողջականության և արտաքին անվտանգության գործելու առաջարկը։
Արմեն Գևորգյան, Դատախազության ԱԱԾ-ում մինչդատական վարույթի օրինականության նկատմամբ հսկողության վարչության պետի տեղակալ - Կամավորական ջոկատի հրամանատարը գործունեությունը հիմնականում ծավալել է 2020 թվականի մայիս ամսից մինչև հոկտեմբերի 20-ը ներառյալ ընկած ժամանակահատվածում: Վերջինս իր մոտ գտնվող բջջային հեռախոսների միջոցով տեսա և լուսանկարահանել է ՀՀ տարածքում գտնվող բազմաթիվ զորամասերի մշտական տեղակայման վայրերը, որոնք ինտերնետային համակցման եղանակով փոխանցել է ադրբեջանական հատուկ ծառայություններին, ընդ որում՝ վերջիններիս կողմից իրեն շնորհված է եղել ծածկանուն:
Արդեն պատերազմի ընթացքում նշված անձը, որը մասնակցել է Արցախի հարավային թևում ծավալվող մարտական գործողություններին, շարունակել է հեռախոսով լուսա և տեսանկարահանել զենիթահրթիռային տարբեր համակարգերի, սպառազինության և ռազմական տեխնիկայի տարբեր տեսակների կոնկրետ գտնվելու վայրերը: Փոխանցված տեղեկությունը հնարավորություն է տվել հակառակորդին նշված սպառազինության, ռազմական տեխնիկայի տեղորոշումները ճշտելու, ապա թիրախային և անվրեպ խոցումներ կատարելու համար:
Արմեն Գևորգյան - Բացի այդ, առերևույթ ստացված տվյալների համաձայն՝ նույն անձը 2020 թվականի հոկտեմբերի ընթացքում խորը թիկունքում գտնվող և մարտական ծառայության մեջ չգտնվող զենիթահրթիռային մեկ համալիրի հստակ տեղորոշում է փոխանցել նաև հակառակորդին, ինչի արդյունքում վերջինս անօդաչու թռչող սարքի կիրառմամբ հնարավորություն է ունեցել վնասել և շարքից դուրս բերել նշված համակարգը:
ԱԱԾ-ում քննվում է նաև Արցախի հարավային ուղղությամբ իրականացված մարտական գործողությունների կազմակերպման, ղեկավարման ընթացքում առերևույթ խախտուներ թույլ տալու դեպքերը:
Արմեն Գևորգյան - Քննության առարկա են Ջրականի, Հադրութի ուղղությունները և նշված հատվածներում իրականացված մարտական գործողությունները, ապա դեպի Թաղավարտ, Ավետարանոց, Սղնախ, Քարինտակ և Շուշի ուղղությունները, ինչպես նաև Շուշիում տեղի ունեցած մարտական գործողությունները, և պատերազմի ելքի առումով նշված մարտական գործողություններին իրավական գնահատական տալու խնդիր է դրված նված գործերով:
Այս պահի դրությամբ՝ նշված քրեական գործով հարցաքննվել է 200-ից ավելի անձ, այդ թվում՝ Արցախի ռազմաքաղաքական ղեկավարության բարձրաստիճան պաշտոնատար անձինք:
Արմեն Գևորգյան - Կատարավել են 20-ից ավելի առգրավումներ, զննություններ, առգրավել է հսկայածավալ ինֆորմացիոն նյութ, այդ թվում նաև տարբեր տեսագրություններ, տարբեր փաստաթղթեր, որոնք առնչվում են ինչպես նախապատերազմական ժամանակաշրջանին, այնպես էլ բուն պատերազմական ժամանակաշրջանին, իրականցված տարբեր ռազմական օպերացիաներին, դրանց արդյունքներին, պլանավորման իրականացման մանրամասնություններին և այլ հանգամանքներին:
ԱԱԾ-ում հարուցված մեկ այլ քրեական գործ էլ առնչվում է Պաշտպանության նախարարության բարձրաստիճան պաշտոնատար անձի կողմից կաշառքի դիմաց որոշակի գործողություններ կատարելուն: Ըստ մեղադրանքի՝ գնդապետը կաշառքի դիմաց զորահավաքային զորակոչի ծանուցագիր ստացած անձանց ծառայության չմեկնելուն ուղղված գործողություններ է կատարել:
Իսկ զոհված, անհետ կորած կամ գերության մեջ գտնվող անձանց հարազատներից խարդախությամբ գումարներ հափշտակելու դեպքերով էլ հարուցվել է 12 քրեական գործ: Նշված գործերից 8-ը՝ 8 անձի վերաբերյալ, ուղարկվել է դատարան:
Հեղինակ՝ Տաթև Խաչատրյան
