Բաքվից հետո ԵԱՀԿ գործող նախագահ, Հյուսիսային Մակեդոնիայի արտաքին գործերի նախարարԲույար Օսմանիի հաջորդ կանգառը Երևանն է: Հայաստանի արտաքին քաղաքական գերատեսչությունում նրա այցը սկսվել է արտաքին գործերի նախարար Արարատ Միրզոյանի հետ առանձնազրույցով, որին հաջորդել է ընդլայնված կազմով հանդիպումը: Արդեն համատեղ մամուլի ասուլիսի ընթացքում նախարար Միրզոյանն ընդգծել է՝ ԵԱՀԿ գործող նախագահի այցը տեղի է ունենում Հայաստանի համար դժվարին ժամանակահատվածում և լավ հնարավորություն է քննարկելու տարածաշրջանի խնդիրները և դրանցում ԵԱՀԿ դերն ու ներգրավվածությունը:
ՄԻՐԶՈՅԱՆԸ ՆԵՐԿԱՅԱՑՐԵԼ Է ԱԴՐԲԵՋԱՆԱԿԱՆ ԱԳՐԵՍԻԱՅԻ ՀԵՏԵՎԱՆՔՆԵՐԸ
Արարատ Միրզոյան (ՀՀ ԱԳ նախարար) - Ես գործընկերոջս ներկայացրել եմ 2021 թվականի մայիսից Ադրբեջանի կողմից ՀՀ ինքնիշխան տարածքի նկատմամբ ագրեսիայի և հարձակումների, օկուպացիայի, ինչպես նաև ապրիլի 11-ին՝ այցի նախօրեին, ՀՀ Սյունիքի մարզի Տեղ գյուղի հատվածում ադրբեջանական սադրանքի, ագրեսիվ գործողությունների հետևանքները: Պետք է ընդգծեմ, որ Ադրբեջանի ագրեսիվ գործողությունները ԵԱՀԿ արժեքների և Հելսինկիի եզրափակիչ ակտի մի շարք հիմնարար սկզբունքների կոպտագույն խախտումներ:
Արարատ Միրզոյանը կարևորել է 2022 թվականի սեպտեմբերյան ագրեսիայից անմիջապես հետո ԵԱՀԿ փաստահավաք առաքելության գործուղումը Հայաստան, ինչը հնարավորություն է տվել տեղում ծանոթանալու Ադրբեջանի ռազմական ագրեսիային և դրանց հումանիտար հետևանքներին: Արտգործնախարարը շեշտել է՝ առաքելության դիտարկումներն ու վերջնական զեկույցը պետք է հասանելի դառնան կառույցի բոլոր մասնակից պետությունների, ինչպես նաև միջազգային հանրության մյուս ներկայացուցիչների համար:
ՄԻՐԶՈՅԱՆՆ ԱՆԴՐԱԴԱՐՁԵԼ Է ԼԱՉԻՆԻ ՄԻՋԱՆՑՔԻ ՇՐՋԱՓԱԿՄԱՆԸ
Անդրադառնալով Լաչինի միջանցքի արդեն 4 ամիս շարունակվող շրջափակմանը՝ Միրզոյանը հիշեցրել է՝ Ադրբեջանը շարունակում է արհամարհել Արդարադատության միջազգային դատարանի որոշումն ու դրա կատարմանն ուղղված միջազգային հանրության հստակ պահանջը:
Արարատ Միրզոյան - Լաչինի միջնացքի արգելափակմամբ, ահաբեկումներով, ինչպես նաև Լեռնային Ղարաբաղի հայությանն իրենց տները հարկադրաբար լքելուն դրդող այլ գործողություններով, Ադրբեջանը ձգտում է Լեռնային Ղարաբաղում իրականացնել էթնիկ զտումների համակարգված քաղաքականություն: Ցանկանում եմ հատկապես ընդգծել, որ Արդարադատության միջազգային դատարանը փաստել է «Ռասսայական խտրականության բոլոր ձևերի վերացման մասին» կոնվենցիայի շրջանակներում հայերի իրավունքներին անդառնալի վնասներ հասցնելու անմիջական վտանգի առկայությունը: Այս համատեքստում, հաշվի առնելով ստեղծված իրավիճակը, ևս մեկ անգամ ընդգծել եմ, որ Լեռնային Ղարաբաղ միջազգային մարդասիրական կազմակերպությունների անարգել մուտքը, միջազգային փաստահավաք առաքելության ուղարկումը Լեռնային Ղարաբաղ և Լաչինի միջանցք, կարող է կարևոր նշանակություն ունենալ Ադրբեջանի կողմից պարբերաբար շրջանառվող կեղծ թեզերին վերջ դնելու, վերահաս ագրեսիան կանխելու, մարդկային տառապանքները դադարեցնելու և տարածաշրջանում կայունություն հաստատելու գործում:
ԵԱՀԿ ՆԱԽԱԳԱՀՆ ՈՒՇԱԴՐՈՒԹՅԱՄԲ ՀԵՏԵՎՈՒՄ Է ԻՐԱՎԻՃԱԿԻՆ
ԵԱՀԿ գործող նախագահ Բույար Օսմանին հայտնել է՝ տարվա սկզբին պաշտոնը ստանձնելուց հետո հեռախոսով զրուցել է Արարատ Միրզոյանի հետ Լաչինի միջանցքի վերաբերյալ և ուշադրությամբ հետևում է իրավիճակին:
Բույար Օսմանի (ԵԱՀԿ գործող նախագահ, Հյուսիսային Մակեդոնիայի ԱԳ նախարար) - Երեկ ես հումանիտար մի շարք հարցեր եմ բարձրացրել Բաքվում: Այսօր էլ պատրաստվում եմ նույնն այստեղ անել՝ տեսնելու, ինչպես է հնարավոր կամուրջ կառուցել երկու երկրի միջև: Սա է մեր դերը. որպես ԵԱՀԿ՝ երկրների միջև ստեղծել երկխոսության հարթակ՝ տևական խաղաղության հասնելու համար:
Ի տարբերություն Ադրբեջանի, որը չի կատարում 2020 թվականի նոյեմբերի 9-ի եռակողմ հայտարարության դրույթները, Հայաստանը հետևողական է իր պարտավորությունների կատարմանն ու տարածաշրջանում կայուն խաղաղության հաստատմանը,- նշել է Արարատ Միրզոյանը: Նախարարն ընդգծել է՝ այս համատեքստում մեր երկիրը շարունակում է Ադրբեջանի հետ բանակցությունները խաղաղության պայմանագրի շուրջ, սակայն խնդրի վերջնական կարգավորման համար առանցքային է Լեռնային Ղարաբաղի ժողովրդի իրավունքների և անվտանգության խնդիրների հասցեագրումը՝ միջազգայնորեն երաշխավորված երկխոսության մեխանիզմների ներքո:
ՄԻՆՍԿԻ ՁԵՎԱՉԱՓԸ ԳՈՅՈՒԹՅՈՒՆ ՈՒՆԻ. ՄԻՐԶՈՅԱՆ
Արտգործնախարարներն անդրադարձել են նաև Ադրբեջանի նախագահի պնդումներին, թե Լեռնային Ղարաբաղի հարց այլևս չկա ու վերացել է դրա կարգավորման մանդատ ունեցող ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի անհրաժեշտությունը:
Արարատ Միրզոյան - Մինսկի ձևաչափը գոյություն ունի, այլ բան, որ բազմաթիվ պատճառներով, օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ, համանախագահության գործունեությունն այս պահին սառեցված է: Ես վստահ եմ, որ Մինսկի գործընթացը և Մինսկի կոնֆերանսը, որի մասին ի սկզբանե եղել է, դեռ իր անելիքն ունի և դերակատարումն ունի՝ Լեռնային Ղարաբաղում բնակչության իրավունքների և անվտանգության խնդիրների հասցեագրման գործում:
ԵԱՀԿ-Ն ՊԱՇՏՈՆԱՊԵՍ ԱՅՍՏԵՂ Է, ԵՎ ԱՋԱԿՑՈՒՄ ԵՆՔ ՄԻՆՍԿԻ ԽՄԲԻՆ. ՕՍՄԱՆԻ
Բույար Օսմանի - ԵԱՀԿ-ն պաշտոնապես այստեղ է, և մենք աջակցում ենք Մինսկի խմբին: Ստեղծված աշխարհաքաղաքական իրավիճակում համանախագահների միջև հանդիպումներ չեն կազմակերպվում, և Մինսկի խումբը սառեցված է, բայց ես չեմ կարող ժխտել, որ այն կարող է իր դերն ունենալ: Բայց ԵԱՀԿ-ն միայն Մինսկի խումբը չէ, այն ունի շատ այլ գործիքներ և մեխանիզմներ, որոնք կարող են աջակցել Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև խաղաղության գործընթացին: Ինձ հետ է իմ անձնական ներկայացուցիչը, որն աշխատում է երկար տարիներ և պատրաստ է շարունակելու նպաստել կողմերի երկխոսության գործընթացին»:
ՍԱՀՄԱՆԻ ՀՍԿՈՂՈՒԹՅՈՒՆԸ ՍԱՀՄԱՆԱՊԱՀՆԵՐԻՆ ՀԱՆՁՆԵԼՈՒ ԳԱՂԱՓԱՐ ԿԱ
Արարատ Միրզոյանը խոսել է նաև Հայաստանի և Ադրբեջանի սահմանին տեղակայված հայկական զինված ուժերը սահմանապահ ծառայության ներկայացուցիչներով փոխարինելու մասին: Հայաստանի գլխավոր դիվանագետը նշել է՝ գաղափարը քննարկվում է, ապա վստահություն հայտնել՝ սահմանի հսկողության հանձնումը սահմանապահ ծառայությանը էականորեն կնվազեցնի հետագա բախումների հավանականությունը:
Արարատ Միրզոյան - Կարող եմ նաև փոքր-ինչ գաղտնիք բացել. դա նաև խաղաղության պայմանագրի նախագծի շուրջ քննարկումների մաս է՝ առնվազն մեր առաջարկների տեսքով: Այժմ արդեն Հայաստան-Ադրբեջան սահմանին մասնակիորեն որոշակի հատվածներում այդպիսի մեխանիզմ ունենք, սահմանապահ ծառայությունն է իրականացնում հսկողությունը, և փորձը ցույց է տալիս, որ այդ տարածքներում մեխանիզմը, արդյունավետությունը, որ ես նշեցի, կա, իրականում աշխատում է:
Հայաստանի և Հյուսիսային Մակեդոնիայի դիվանագետներն անդրադարձել են նաև երկկողմ հետաքրքրության հարցերին, քննարկել հարաբերությունների խորացման հնարավորությունը:
Հեղինակ՝ Նորայր Շողիկյան
