Վարչապետի հրապարակած ճանապարհային քարտեզում ներառված է նաև ժողովրդագրական խնդիրների լուծումը: Վերջին մի քանի տարում ծնելիության անընդմեջ նվազումը կանխելու համար կառավարությունն աջակցության ծրագրեր էր մշակել դեռ 2019-ին, 2020-ին՝ ընդլայնել շահառուների ցանկը:
6 տարի, ամեն ամիս Լիանան այս պահին ու այս լուսանկարին էր սպասել: Առավոտյան առանց որևէ հույսի հերթական անգամ բժշկի եկած կինը չէր էլ ենթադրում, որ ամենասովորական օրը կարող է ամեն ինչ գլխիվայր պտտել: 6 տարվա անպտղությունից հետո փոքրիկ է ունենալու: Ուրախ լուրը մեր նկարահանման պահին պարզվեց, բայց չէ, մի րոպե, կարծես թե սխալ կա՝ զույգ պտուղ է:
Րոպեներ անց բուժկենտրոնի բակում ամուսինն արդեն հերթով հարազատներին է զանգում, աչքալուսանք անում: Որպեսզի աչքալուսանքներն ավելի հաճախ արվեն, զույգերը գումարի պատճառով ծնող դառնալու հաճույքից չզրկվեն, պետությունը 2019-ից անպտղության դեմ պայքարի ծրագրեր սկսեց:
Նունե Փաշայան, ՀՀ ԱՆ մոր և մանկան առողջության պահպանման վարչության պետ - Ըստ կարգի, վերարտադրողական օժանդակ տեխնոլոգիաներով մատուցվող ծառայությունների մեջ մտնում են հետևյալները՝ անպտղության պատճառագիտության ախտորոշում և բուժում, արհեստական սերմնավորում, արտամարմնային բեղմնավորում և արտամարմնային բեղմնավորումից առաջ իրականացվող հետազոտություններ:
2019-ի հոկտեմբերից մեկնարկած ծրագրից կարող է օգտվել 5 խումբ: Այն ընտանիքները, որտեղ զույգերից մեկն ունի հաշմանդամություն կամ զույգերից մեկը զինծառայող է, անապահովության 30 և ավելի միավոր ունեցող ընտանիքները, սահմանամերձ բնակավայրերում ապրող ընտանիքներն ու զոհված զինհաշմանդամների ծնողները:
Նունե Փաշայան - 2020-ին ընդայլնվել է սահմանամերձ բնակավայրերի ցանկը: Եթե մինչև այդ այս ծառայություններից ընդամենը 38 համայնքի բնակիչ կարող էր օգտվել, 2020 թվականի փոփոխությամբ՝ համայնքները դարձան 184-ը:
2020-ին փոփոխություններ են արվել նաև տարիքային շեմի հետ կապված: Պետական աջակցությունից օգտվող, նշված բոլոր խմբերի դեպքում կանայք շահառու կարող են դառնալ 20-35 տարեկանում: Զոհված զինծառայողների ծնողների դեպքում շեմը բարձրացվել է մինչև 42 տարեկան: Ի դեպ, առողջապահության նախարարությունն այս պահին նոր նախագիծ է մշակում: Ծնելիության խթանմանն ուղղված ծրագրերն այս տարի, հնարավոր է, նույնիսկ օրեր անց, ընլայնվեն: Մինչ այդ ամուսնական զույգերին առաջարկում են նախքան երեխա պլանավորելը հետազոտվել: Անվճար հետազոտություններ կարող են անցնել զագսում գրանցված զույգերը:
Նունե Փաշայան - Նպատակը ո՞րն է. մինչև հղիությունը բուժել որոշակի հիվանդություններ, որովհետև մենք գիտենք, որ եթե արդեն հղիությունը տեղի է ունեցել, դեղորայքային բուժումը երբեմն հակացուցված է:
Ժողովրդագրական խնդիրների լուծման ծրագրերի ակտիվացումը ներառված է նաև վարչապետի՝ 2020-ի նոյեմբերի 18-ի հրապարակած 15 կետանոց ճանապարհային քարտեզում: Ըստ 2015 թվականի հետազոտության, Հայաստանում անպտղության վիճակագրությունը մոտ է ճգնաժամին: Ճգնաժամային է համարվում 15 տոկոսը: Մեր ցուցանիշներն են՝ 14.9 տոկոս:
2016-2017 թվականներին, նախորդ տարիների համեմատ, ծնունդների թիվը նվազել է 2892-ով: 2017-2018 թվականներին 1126 երեխայով է պակաս ծնվել: 2018-2019 թվականներին ծնունդների թիվը կրճատվել է 533-ով: Իսկ ահա 2020 թվականին ոչ թե նվազում, այլ ծնունդների թվի աճ է գրանցվել՝ 407-ով:
Նունե Փաշայան - 2020-ին ընդհանուր ծնված երեխաների թիվը 36.448 է:
Անպտղության դեմ պայքարող ծրագրերի առաջին՝ ընտանիքներում երկար սպասված պտուղներն Առողջապահության նախարարությունն արդեն հաշվել է: Դեկտեմբերի 1-ի դրությամբ արդեն կա 48 հղի կին, դեկտեմբերի 31-ի դրությամբ ծնվել է 49 երեխա:
Վահան Վարդապետյան, Վերարտադրողական առողջության ինստիտուտի բաժանմունքի վարիչ - Վերջին տարիներին կառավարությունը պատշաճ ուշադրություն է դարձնում վերարտադրողականության և մայրության հիմնախնդիրներին: Սակայն ես կուզեի առանձնահատուկ կարևորել դրանց արդյունավետությունը:
27 տարվա փորձառությամբ բժիշկն առաջարկում է պետական ֆինանսավորման ենթակա ծառայությունների ցանկն է՛լ ավելի ընդլայնել: Մինչ այդ ինքն էլ իր կողմից է որոշել նպաստել ծնելիության աճին: Նախկին «Հանրապետական» ծննդատան վերարտադրողական առողջության բաժանմունքում շաբաթը մեկ օր բաց դռների օր կհայտարարի: Անպտուղ զույգերին կհրավիրի անվճար խորհրդատվության:
31 շաբաթական հղիություն է, սրտի զարկերը՝ ռիթմիկ, նորմալ: Սեռը՝ իգական, նորմալ զարգացող հղիություն: Նաիրային ամեն այցի ժամանակ ուղեկցում և բժշկի ասած ամեն դրական բառից հղիի չափ ուրախանում է ընկերուհին՝ Աիդան: Ուղիղ 15 տարի առաջ ինքն էր Նաիրայի փոխարեն: 5 տարվա անպտղությունից հետո դիմել էր բժիշկ Վարդապետյանին, որդի ունեցել, հիմա պատմությունը ընկերուհու դեպքում է կրկնվում:
Որոշ դեպքերում ելքը միայն արտամարմնային բեղմանովորումն է: Ի դեպ, կորոնավիրուսի պատճառով արտամարմնային բեղմնավորման դեպքերից շատերը հետաձգվել են: Հայաստանի 5 բուժկենտրոնների լաբորատորիաներում այս պահին բազմաթիվ սառեցված սաղմեր կան: Կորոնավիրուսի նահանջից հետո դրանք բոլորը հարմարավետ կտեղավորվեն իրենց մայրերի մարմիններում և ամիսներ անց փոփոխության կենթարկեն Հայաստանի ժողովրդագրական պատկերը:
