Հայաստանի դիմումի հիման վրա դեկտեմբերի 20-ին ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդում կազմակերպվել էր քննարկում Ադրբեջանի կողմից Լաչինի միջանցքի փակման վերաբերյալ: ՄԱԿ-ում ՀՀ մշտական ներկայացուցիչը, անդրադառնալով Ադրբեջանի կողմից Լաչինի հումանիտար միջանցքի արգելափակմանը, շեշտել է, որ դա 2020 թ․ նոյեմբերի 9-ի եռակողմ հայտարարության և միջազգային հումանիտար իրավունքի կոպիտ խախտում է։
Մհեր Մարգարյան (ՄԱԿ-ում ՀՀ մշտական ներկայացուցիչ) - Դեկտեմբերի 12-ից մարդկանց, սննդամթերքի և դեղորայքի տեղափոխումը Լեռնային Ղարաբաղ անհնար է, քանի որ Ադրբեջանը պետական հովանավորությամբ զանգվածային արշավ է սկսել Լաչինի միջանցքում: Ադրբեջանը բնապահպանական պատրվակով փաստացի թիրախավորել է Լեռնային Ղարաբաղի 120 000 բնակչի՝ լիովին մեկուսացնելով նրանց ձմռան բարդ եղանակային պայմաններում: Առնվազն 1100 քաղաքացի չի կարողանում վերադառնալ տուն: Կտրուկ դժվարացել է բժշկական և սոցիալական ծառայությունների մատուցումը: Դա արդեն հանգեցրել է 1 մարդու մահվան: Դեկտեմբերի 12-ից ընդամենը 1 պացիենտի է հաջողվել անցկացնել միջանցքով՝ մի շարք միջազգային դերակատարների երկար բանակցությունների արդյունքում: Երթուղին փակ է խաղաղ բնակիչների համար, որքան էլ Ադրբեջանը հակառակը պնդի:
Մարգարյանը շեշտել է՝ չնայած խաղաղապահ ուժերի ջանքերին՝ ադրբեջանական կողմի հետ ԼՂ իշխանությունների բանակցությունները որևէ արդյունք չեն տվել: Ադրբեջանի այս և նախորդ գործողություններն ապացուցում են Բաքվի նպատակը՝ էթնիկ զտման ենթարկել Լեռնային Ղարաբաղի ժողովրդին։
Մհեր Մարգարյան - Ադրբեջանական կողմի պնդումները, թե որևէ սահմանափակում չեն իրականացնում Լաչինի միջանցքում, պարզապես կեղծ են և արտացոլում են զոհին մեղադրելու և սեփական պատասխանատվությունը ժխտելու մոտեցումը: Բնապահպանական մտահոգություններին ցանկացած հղում ոչ այլ ինչ է, քան կեղծ պատրվակ՝ արդարացնելու ԼՂ ազգաբնակչությանը գոյության միջոցներից զրկելը: Այսպես կոչված բնապահպանների պահանջներն անհամատեղելի են եռակողմ հայտարարության հետ:
Միջազգային հանրությունը պետք է ներգրավվի Լեռնային Ղարաբաղի ժողովրդի իրավունքները և անվտանգությունը երաշխավորելու գործընթացին: Մենք գիտակցում ենք, որ աշխարհում ճգնաժամային իրավիճակը ստիպում է միջազգային որոշ դերակատարների գործակցել Ադրբեջանի հետ էներգետիկ ոլորտում: Սակայն համոզված ենք՝ այդ հարաբերությունները չպետք է վտանգեն արդարադատության, արժանապատվության և ազատության սկզբունքը և չեն կարող շարունակվել ԼՂ ժողովրդի ֆիզիկական անվտանգության և մարդու իրավունքների հաշվին:
ՄԱԿ-Ի ԱԽ-ՈՒՄ ԿՈՉ ԵՆ ԱՐԵԼ ԲԱՑԵԼ ԼԱՉԻՆԻ ՄԻՋԱՆՑՔԸ
Լաչինի միջանցքի ապաարգելափակման կոչ են արել ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի 5 մշտական անդամները՝ ԱՄՆ-ը, Ֆրանսիան, Ռուսաստանը, Մեծ Բրիտանիան, Չինաստանը:
Ռոբերտ Վուդ (ՄԱԿ-ում ԱՄՆ հատուկ քաղաքական հարցերով ներկայացուցչի տեղակալ) - Ամերիկայի Միացյալ Նահանգները խորապես մտահոգված է Լաչինի միջանցքով տեղաշարժի սահմանափակմամբ և դրա հետևանքով առաջացած հումանիտար իրավիճակով։ Այն հետ է մղում խաղաղության գործընթացը։ Կոչ ենք անում Ադրբեջանի կառավարությանը և միջանցքի անվտանգության համար պատասխանատու կողմերին հնարավորինս արագ ապաշրջափակել Լեռնային Ղարաբաղը: Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև կուտակված խնդիրները պետք է լուծվեն խաղաղ բանակցությունների միջոցով։ Միջազգային հանրությունն էլ պետք է իր դերը կատարի այս հարցում: Վաշինգտոնը, գործընկերների հետ համակարգմամբ, պատրաստ է դյուրացնել կողմերի միջև երկխոսությունը:
Աննա Եվստիգնեևա (ՄԱԿ-ում ՌԴ մշտական ներկայացուցչի տեղակալ) - Մտահոգված ենք Լաչինի միջանցքի շրջափակման մասին հաղորդագրություններով՝ պայմանավորված տարածաշրջանում հանքավայրերի շահագործման շուրջ կողմերի միջև տարաձայնություններով: 2020 թվականի նոյեմբերի 9-ի հայտարարության համաձայն՝ Լաչինի միջանցքը գտնվում է ռուսական խաղաղապահ զորակազմի վերահսկողության տակ, որը արդյունավետորեն կատարում է իր պարտականությունները: Հայտարարությունը ստորագրելիս կողմերը համապատասխան պարտավորություն են ստանձնել, որոնք պետք է կատարվեն, այդ թվում՝ որպեսզի քաղաքացիական բնակչության համար խնդիրներ չառաջանան: ՌԴ-ն ակնկալում է, որ Հայաստանն ու Լեռնային Ղարաբաղը կապող Լաչինի միջանցքով տրանսպորտային հաղորդակցությունը կվերականգնվի մոտ ապագայում:
Ռուսական կողմը ձեռնարկում է անհրաժեշտ բոլոր ջանքերը Լաչինի միջանցքում իրավիճակի շուտափույթ կարգավորման համար։ Այդ աշխատանքի արդյունքում հաջողվել է հասնել Լեռնային Ղարաբաղ գազի մատակարարման վերսկսմանը և միջանցքով երթևեկության մասնակի ապաշրջափակմանը։
Համաձայնեցվում են Ադրբեջանի բնապահպանական փորձագետների՝ Լեռնային Ղարաբաղում հանքավայրեր այցելելու պարամետրերը։ Կոչ ենք անում Ադրբեջանին և Հայաստանի զսպվածություն ցուցաբերել:
Նատալի Բրոդհերսթ (ՄԱԿ-ում Ֆրանսիայի մշտական ներկայացուցչի տեղակալ) -
Հայաստանը և Լեռնային Ղարաբաղը կապող միջանցքով ազատ տեղաշարժի սահմանափակումներն անընդունելի են: Մարդասիրական հետևանքներն օրեցօր վատթարանում են:
Ֆրանսիան կոչ է անում կատարել 2020 թ. նոյեմբերի 9-ի եռակողմ հայտարարությունը, ընդգծում, որ Ադրբեջանի հանձնառության համաձայն՝ Լաչինի միջանցքով պետք է երաշխավորվի մարդկանց, տրանսպորտային միջոցների և ապրանքների տեղաշարժի անվտանգությունը երկու ուղղությամբ:
Ֆրանսիան նաև կոչ է անում հասանելիություն ապահովել մարդասիրական կազմակերպությունների, ՄԱԿ-ի գործակալությունների համար: Փարիզը կշարունակի սատարել կողմերի միջև երկխոսությանն ուղղված ջանքերին:
Ջեյմս Կարիուկի (ՄԱԿ-ում Մեծ Բրիտանիայի մշտական ներկայացուցչի տեղակալ) - Ուրախ ենք, որ գազամատակարարումը վերականգնվել է, սակայն շարունակում ենք հորդորել, որ միջանցքը վերաբացվի։ Լաչինի միջանցքը մեկ շաբաթից ավելի է փակ է, մարդասիրական վտանգներ են առաջացրել՝ հատկապես ձմռան ամիսներին։
Բրիտանիան կապի մեջ է Հայաստանի և Ադրբեջանի կառավարությունների հետ և աջակցում է բանակցային ջանքերին:
Գեն Շուանգ (ՄԱԿ-ում Չինաստանի մշտական ներկայացուցչի տեղակալ) - Հավատացած ենք, որ Լաչինի միջանցքի շուրջ վեճերը պետք է լուծվեն երկխոսության միջոցով։ Հուսով ենք՝ Ռուսաստանի և այլ մտահոգ կողմերի միջնորդությամբ խնդիրը կհանգուցալուծվի։ Չինաստանը խրախուսում է վեճերի կարգավորումը՝ միջազգային իրավունքի հիման վրա։
Բրազիլիան, Նորվեգիան, Արաբական Միացյալ Էմիրությունները, Մեքսիկան, Գանան, Քենիան, Գաբոնը և ՄԱԿ-ի այլ անդամ երկրներ նույնպես կարևորել են Լաչինի միջանցքով երթևեկության վերականգնումը՝ հորդորելով երկխոսել՝ կարգավորելու առկա խնդիրները և դասեր քաղել անցյալից:
Մարտին Գալահեր (ՄԱԿ-ում Իռլանդիայի մշտական ներկայացուցչի տեղակալ) - Իռլանդիան կոչ է անում Ադրբեջանի իշխանություններին անհապաղ և առանց նախապայմանների վերականգնել ազատ և անվտանգ տեղաշարժը Լաչինի միջանցքով՝ 2020 թվականի նոյեմբերի 9-ի եռակողմ հայտարարությանը համապատասխան։
Ժամանակն է լիցքաթափման, ժամանակն է զսպելու հռետորաբանությունը և զերծ մնալու սպառնալիքներից ու սադրանքներից, ժամանակն է շարունակելու հաշտեցման ջանքերը՝ կանխելու մարդկային անտեղի կորուստները։ Իռլանդիան սատարում է խնդիրների համապարփակ և կայուն հանգուցալուծմանը, այդ թվում՝ Լեռնային Ղարաբաղի երկարաժամկետ կարգավիճակի հստակեցմանը։ Լիակատար աջակցություն ենք հայտնում նաև ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի ձևաչափին:
Ֆերիթ Հոջա (ՄԱԿ-ում Ալբանիայի մշտական ներկայացուցիչ) - Մենք գիտակցում ենք՝ որքան կարևոր է ապահովել միջանցքով ազատ ու անվտանգ տեղաշարժը՝ երկու երկրների համաձայնություններին համապատասխան: Ինչ վերաբերում է բնական պաշարների շահագործման հետ կապված մտահոգություններին, Ալբանիան կոչ է անում երկու կողմերին բանակցել և գտնել լուծումներ: Պրահայում հանդիպման արդյունքում համաձայնություն է ձեռք բերվել ԵՄ դիտորդներ ուղարկել Հայաստան-Ադրբեջան սահման: Սա ճիշտ ուղղություն է:
Անվտանգության խորհրդում նախագահող Հնդկաստանի մշտական ներկայացուցչի տեղակալ Ռագուտահալի Ռավինդրան նույնպես կոչ է արել ապահովել Լաչինի միջանցքով տեղաշարժի ազատությունն ու անվտանգությունը։ «Նման վեճերը պետք է լուծվեն դիվանագիտության միջոցով»,- եզրափակել է Ռավինդրան:
ՀՀ մշտական ներկայացուցիչն անդրադարձել է նաև ադրբեջանական կողմի ներկայացրած անհիմն մեղադրանքներին և բնապահպանական բեմադրությանը:
Մհեր Մարգարյան - Ադրբեջանը ժխտում է իր պատասխանատվությունը և կեղծ պատրվակներ բերում։ Ադրբեջանը աշխարհում ժողովրդավարության ամենացածր վարկանիշներից մեկն ունի, տասնյակ քաղբանտարկյալներ կան Ադրբեջանում, այնտեղ հնարավոր չէ քաղաքացիական ակցիա անել առանց պետական աջակցության:
Չնայած ՄԱԿ-ի անդամ երկրների հասցեական դատապարտմանը և Լաչինն ապաշրջափակելու՝ Բաքվին ուղղված կոչերին՝ Ադրբեջանի ներկայացուցիչն իր ելույթում հերքեց բոլոր մեղադրանքները՝ Լաչինի միջանցքը բաց է, իսկ հայկական կողմի հայտարարությունները մանիպուլյացիայի փորձ են ու սուտ՝ հայտարարեց նա: Ադրբեջանի ներկայացուցիչը փորձեց անգամ ուղղել ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի անդամներին՝ նշելով, որ Լեռնային Ղարաբաղ անվանման օգտագործումն անօրինական է:
Յաշար Ալիև (ՄԱԿ-ում Ադրբեջանի մշտական ներկայացուցիչ) - Ո՛չ Ադրբեջանի կառավարությունը, ո՛չ ցուցարարները Լաչինի միջանցքը չեն արգելափակել: Միջանցքով մարդկանց և ապրանքների տեղաշարժը շարունակվում է, ռուս խաղաղապահները նույնպես շարունակում են իրենց գործունեությունը: Հումանիտար աղետի մասին հայտարարությունները հայկական կողմի շահարկումներն են:
Հայկական կողմն էլ շեշտել է՝ եթե Ադրբեջանը հետաքրքրված է բնապահպանական իրավիճակի անկախ գնահատմամբ, ապա պետք է դիտարկել Լեռնային Ղարաբաղում և Լաչինի միջանցքում ՄԱԿ-ի փաստահավաք առաքելություն տեղակայելու հնարավորությունը: ՀՀ մշտական ներկայացուցիչը Անվտանգության խորհրդին կոչ է արել Ադրբեջանից պահանջել հարգել նոյեմբերի 9-ի եռակողմ հայտարարությունը, բացել Լաչինի միջանցքը և ապահովել ՄԱԿ-ի համապատասխան մարմինների համար հումանիտար հասանելիություն Լեռնային Ղարաբաղ:
