Մասնակիցը վաճառողն է, իրենց օպերատորներն են և երրորդ լիազոր մարմինը փաստաթղթերի ստուգման համար: Սա իրենց փաստաթղթի ձևատեսքն է, տեղի է ունենում ստորագրությունների ու տվյալների փոխանակում: Գնորդի կողմից էլեկտրոնային ստորագրվում է և ուղարկվում է իրենց: Նույն գծագիրը Հայաստանի արտահանման դեպքում է:
Հայաստան-Ռուսաստան ներմուծում-արտահանում իրականացնելիս փաստաթղթաշրջանառությունն առաջիկայում բոլորի համար էլեկտրոնային կիրականացվի: ՊԵԿ-ն արդեն 2 տարուց ավելի է՝ համակարգը փորձարկում է 11 ընկերության միջոցով: Տեղական ու ռուսական այս կազմակերպություններն ապրանք ներկրելիս կամ արտահանելիս հաշիվ ապարանքագիրը փոխանցում են միմյանց էլեկտրոնային տարբերակով:
Աննա Պողոսյան (ՀՀ ՊԵԿ ՏՏ վարչության տեղեկատվական համակարգերի փոփոխությունների կառավարման ու ազդեցությունների գնահատման բաժնի գլխավոր հարկային տեսուչ) - Ասեմ, որ ներկայումս այդ հարկային հաշիվները դուրս են գրվում թղթային տարբերակով: Միտքը այդ թղթային տարբերակից էլեկտրոնային տարբերակի անցնելն էր, որի ընթացքում գործընթացը կհեշտանար, ավելի նպատակահարմար կլիներ տնտեսվարող սուբյեկտներին:
Փաստաթղթերի փոխանցումն իրականացվում է տնտեսվարող սուբյեկտների միջև, և հարկային մարմիններն այլևս չեն միջամտում գործընթացին: Պողպատե տարբեր դետալներ արտադրողը պիլոտային ծրագրի մասնակից է: Չնայած որ տեղում արտադրություն ունեն, հումքը հիմնականում ներմուծում են Ռուսաստանից: Գլխավոր տնօրենի խոսքով՝ պիլոտային ծրագիրը մի քանի դրական կողմեր արդեն ցույց է տվել. առաջինը ժամանակի խնայողությունն է:
Ռաֆայել Հակոբջանյան («Մետալ գրուպ» ընկերության գլխավոր տնօրեն) - Բացի դրանից՝ նաև որոշակի ֆինանսական խնայողությունների կբերի, որովհետև փաստաթղթերը մենք մեր ռուսական գործընկերների հետ փոխանակում ենք փոստային կամ արագ առաքման տարբերակներով, որը կարող է առաջին հայացքից թվալ, թե իրենից մեծ ծախս չի ներկայացնում, բայց իրականում երբ ամփոփում ենք տարվա ընթացքում կատարած փոստային ծախսերը, իրականում մեծ թիվ են:
Պիլոտային ծրագրի ընթացքում մի շարք կարևոր համաձայնություններ են ձեռք բերել ռուս գործընկերների հետ՝ արձանագրում են ՊԵԿ-ում:
Աննա Պողոսյան - Կարևոր փաստ էր էլեկտրոնային փաստաթղթաշրջանառության պիլոտային ծրագրի էլեկտրոնային ստորագրության փոխճանաչումը, այսինքն՝ մեր կողմից փաստաթուղթը դուրս է գրվում և ստորագրվում է հայակական ստորագրությամբ, տվյալների փոխանցում է իրականացվում Ռուսաստանի հարկայինի հետ, ստուգվում է ստորագրությունը:
Հիմա Ռուսաստանի հետ երկրորդ համաձայնագիրն է ստորագրվել, որով պիլոտային ծրագիրը շարունակվում է նաև փաստաթղթի ճշտման ուղղությամբ: Տնտեսվարողներն արդեն սպասում են լիարժեք համակարգի գործարկմանը և հույս ունեն, որ այն միայն Ռուսաստանի հետ գործակցությամբ չի սահմանափակվի. շատերն աշխատում են նաև այլ երկրների հետ:
Ռաֆայել Հակոբջանյան - Օրինակ՝ Ուկրաինա, Իրան, Վրաստան, որոնց հետ նույնպես ունենք ապրանքաշրջանառության մեծ ծավալներ, և կարծում եմ՝ երբ այս էլեկտրոնային փաստաթղթաշրջանառության համակարգը ներդրվի նաև երրորդ երկրների հետ առևտրաշրջանառության մեջ, շատ մեծ առավելություն կունենանք ինվոյսների արժանահավատության հետ կապված:
Տնտեսվարողը կարծում է, որ թվայնացման այս գործընթացը կնվազեցնի կեղծված արժեքով հաշիվ-ապրանքագրերի դուրսգրումը և դաշտում առողջ մրցակցություն կապահովի: ՊԵԿ-ից էլ վստահեցնում են՝ փորձաշրջանից հետո դիտարկելու են նաև այլ երկրների հետ գործակցությունը՝ արդեն հետաքրքրվողներ կան:
