Բռնության որևէ սկզբունք չպետք է փառաբանվի, և դա ասելու եմ նաև Բաքվում,- պատասխանելով «Լուրեր»-ի հարցին՝ ասել է Լիտվայի արտգործնախարարը: Գաբրիելիուս Լանսբերգիսը հարցազրույցում անդրադարձել է նաև Հայաստան-Եվրամիություն գործընկերությանն ու Լիտվայի հետ կապերը խորացնելու քայլերին: Առաջարկում եմ դիտել Սոնա Աղբալյանի հարցազրույցը Լիտվայի արտաքին քաղաքական գերատեսչության ղեկավարի հետ։
Հարց - Բարի երեկո պարոն Լանդսբերգիս: Բարի գալուստ Հայաստան: Շնորհակալություն Ձեր ժամանակը մեզ տրամադրելու համար: Ո՞րն էր այցի հիմնական նպատակը, որն է հայ-լիտվական գործակցության և հարաբերությունների Ձեր տեսլականը: Հանդիպումների ընթացքում դա քննարկվե՞ց:
Պատասխան - Առաջին հերթին շնորհակալություն հյուրընկալվելու հնարավորության համար: Լիտվան նախորդ դեկտեմբերից նոր կառավարություն և նոր վարչապետ ունի: Չնայած Քովիդի ժամանակներին, ես հնարավորություն ունեցա մի քանի երկիր այցելել: Պետք է ասեմ, որ Հայաստանը առաջիններից է, որ այցելում եմ: Իսկապես շատ հարցեր կան, որ պետք է քննարկենք և որոնք քննարկեցինք: Նախ, ես Երևան եմ ժամանել ոչ ամենալավ ժամանակներում, ոչ միայն, որ հետպատերազմյան իրավիճակ է, այլև պետք ավելացնել Քովիդի հետ կապված իրավիճակը և առաջիկա ընտրությունները: Կարծում եմ, որ ավելի ամուր գործակցության հնարավորություն կա: Եվ Լիտվան, որ ԵՄ նոր անդամ է, իմ կարծիքով կարող է ավելի շատ աջակցել բարեփոխումների գործընթացին, նաև պատերազմից հետո վերականգնողական միջոցառումներին: Լիտվան կարող է օգնել նաև միջազգային հարթակում՝ Եվրոպայի ուշադրությունն էլ ավելի շատ դեպի Հայաստան ուղղելու հարցում:
Հարց - ԱլԳ-ից բացի Հայաստան-Եվրոպա գործակցության ի՞նչ այլ հարթակներ կան, որն է Ձեր գնահատականը այդ հարաբերություններին:
Պատասխան - Եվրոպայի ներսում Արևելյան գործընկերությունը շարունակում է մնալ շատ զորեղ գործիք, այն բարձր է գնահատվում, չնայած դրան, մենք հասկանում ենք, որ այս ձևաչափի անդամ երկրները տարբեր են: Նրանց ճանապարհներն ի սկզբանե տարբեր էին, բայց դա շարունակում է մնալ այն ձևաչափը, որտեղ մենք կարողանում ենք արտահայտվել և խոսել այն մասին, թե ինչն է մեզ միավորում և ինչպես ենք մենք տեսնում տարածաշրջանի անվտանգությունը, տարածաշրջանի ժողովրդավարությունը, մարդու իրավունքների ամրապնդումը: Սկսելով Մոլդովայից և հասնելով Հայաստանին՝ առնչվում ենք նմանատիպ շատ խնդիրների: Չնայած դրան, ես կարծում եմ, որ մենք կարող ենք հարաբերությունները խորացնել այն հարթակում, որ մենք կոչում ենք 3+1: Նկատի ունեմ Եվրոպայի հետ ասոցացվող 3 երկրներին, որ ասոցացման պայմանագրեր ունեն, դրանց կարելի է ավելացնել նաև Հայաստանը: Շատ բարեփոխումներ, որ Հայաստանն անում է, այլ երկրներն արդեն արել են կամ անցել են նմանատիպ ուղի: Այդ փորձը կարող է փոխանակվել, և այդ խնդիրները կարելի է լուծել համատեղ:
Հարց - Սա՞ է Հայաստան-ԵՄ գործընկերության Ձեր տեսլականը:
Պատասխան - Այո, տեսլականներից մեկը: Բայց ամեն երկիր տարբեր է: Ուկրաինան, Մոլդովան, Վրաստանն իրենց սեփական խնդիրներն ու հնարավորություններն ունեն, նույնն էլ Հայաստանը: Սա հնարավորություն է երկիրը ներկայացնել ինչպես որ կա: Գիտեք, դա բնական է, որովհետև իրավիճակը բացառիկ է: Հիմա շատ դժվար ժամանակներ են: Դա ասելով, ես նկատի ունեմ, որ սա հնարավորություն է ստեղծում ԵՄ-ի ուշադրությունը ուղղակիորեն հրավիրելու Հայաստանի վրա, չնայած արդեն գործող այլ ձևաչափերին: Իսկապես շատ բան կա, որ ԵՄ-ն կարող է անել այս ծանր օրերին Հայաստանին օգնելու համար:
Հարց - Խոսեցինք ԱլԳ-ից: Մի հարց կա, որ մեզ իսկապես շատ է հետաքրքրում: Մենք միշտ ասել ենք, որ ԱլԳ-ն բարձր արժեքներ ունեցող նախաձեռնություն է: Այդ արժեքներին Հայաստանը իր հանձնառությունը բազմիցս է ապացուցել: Սակայն անցյալ տարի մենք ականատես եղանք, թե ինչպես ԱլԳ անդամ մեկ այլ երկիր, այդ արժեքների լիովին ոտնահարմամբ, լայնամասշտաբ պատերազմ սանձազերծեց օտարերկրյա զինյալ ահաբեկիչների ներգրավմամբ և հրաժարվում է վերադարձնել հայ գերիներին: Այս դեպքում արդյոք արդիակա՞ն է ԱլԳ ձևաչափը:
Պատասխան - Կարծում եմ՝ այո, տեղին է: Երբ ԱլԳ-ն մեկնարկեց, մենք Բելառուսի նման երկրներ ունեինք և մենք տեսանք, թե ինչ տարաձայնություններ եղան: Հիմա Բելառուսը սեփական հսկայական խնդիրների առաջ է կանգնած: Անցած տարվա գողացված ընտրությունից հետո Բելառուսի ժողովուրդը պայքարում է հանուն ժողովրդավարության: Դրա համար կարծում եմ, որ սա ձևաչափ է, որը կարող է ցույց տալ, թե ինչը մեզ կարող է միավորել: Մյուս կողմից, ինչպես ավելի վաղ ասացի, եթե տեսնենք, որ այս տարաձայնությունները շարունակվում են, խորանում են, ակնհայտորեն պետք է փորձենք գտնել Եվրոպայի հետ գործակցության այլ ձևեր, այդ հնարավորությունը կա: Մենք տեսնում ենք դա: Մենք ունենք ասոցացված անդամներ՝ Մոլդովան, Ուկրաինան և Վրաստանը: Նրանք գործակցում են նաև իրենց հարթակների շրջանակում: Նրանք իրենց գործակցության ուղին ունեն, այնպես որ չի կարելի ասել, որ Արևելյան գործընկերությունը վատ է աշխատում կամ, այս ձևաչափը չեղյալ է համարվել, կամ նմանատիպ այլ բան: Բայց գիտեք, մենք տեսնում ենք, որ երկրներից յուրաքանչյուրն իր սեփական ուղղությամբ է առաջ շարժվում:
Հարց - Նկատի ունեք, որ այն որևէ վերահսկող մեխանիզմ չունի՞:
Պատասխան - «Ոչ, այն պարտավոր չէ ունենալ և երբեք էլ չի ունեցել: Դա ավելի շատ գաղափար է՝ առաջարկված ճանապարհ, բայց ամեն երկիր ինքը պետք է որոշի՝ գնալ այդ ճանապարհով, թե ոչ: Պետք է ընտրի՝ ինչքան արագ առաջ գնալ, ինչքա՞ն է շահագրգռված դրանում: Հայաստանն արդեն ունի այլ ճանապարհ: Նա արդեն ընտրել է Եվրոպայի հետ ասոցացման խոր և համապարփակ ազատ առևտրի համաձայնագիրը չստորագրելը: Մեկ այլ համաձայնագիր ընտրեց, որ էլի ԱլԳ-ի խմբում էր: Ես դա տեսնում եմ որպես կոնցեպտ, որպես հնրավորություն, բայց այդ հնարավորության մեջ դու պետք է որոշես որքան արագ առաջ գնալ և որքան խորացնել հարաբերությունները:
Հարց - «Բաքվում Արցախյան 2-րդ պատերազմին նվիրված պուրակ է բացվել, որում ներկայացված են հայ զինվորականներ և ստեղծվել է մարտի դաշտում ընկած հայ զինվորականների սաղավարտներ ցուցադրող անցուղի: Որոշ երկրների հանդես են եկել բացասական գնահատականով: Որն է Ձեր երկրի գնահատականը:
Պատասխան - «Չեմ կարծում, որ 21-րդ դարում որևէ երկրի համար նորմալ է այսպիսի ինչ-որ բանի ականատես լինել: Սա ասել եմ Հայաստանի ղեկավարներին՝ իմ այցի ընթացքում Երևան, նաև կասեմ Բաքու այցի ժամանակ: Այցելելու եմ Բաքու և նույն կարծիքն եմ հայտնելու: Կարծում եմ ոչ մի զոհի նկատմամբ չի կարելի անմարդկային վերաբերմունք դրսևորել և որևէ բռնություն պետք է չփառաբանվի: Դա սկզբունք է, որին ես հավատարիմ եմ:
