ԿԳՄՍ նախարար Ժաննա Անդրեասյանը ԱԺ մշտական հանձնաժողովների համատեղ նիստում 2025 թ. պետական բյուջեի կատարողականի նախնական քննարկման ընթացքում ներկայացրել է կրթության, գիտության, մշակույթի, սպորտի և երիտասարդության ոլորտների ձեռքբերումները:
Մշակույթի ոլորտ․ զարգացման ծրագրեր, ֆինանսավորման նոր մոդել
Նախարար Ժաննա Անդրեասյանի խոսքով՝ 2018 թվականի համեմատ մշակույթի ոլորտում պետական ֆինանսավորման նկատելի աճ է գրանցվել՝ 12.5 միլիարդ դրամից 2025 թվականին հասնելով 19.7 միլիարդ դրամի․ աճը կազմել է 58 %։ 2026 թվականին նախատեսված է 23.4 միլիարդ դրամ, ինչը 19 % ավելի է նախորդ տարվա նկատմամբ:
Մշակույթի ոլորտում կարևոր աշխատանքները մատնանշելով՝ նախարարն առանցքային ուղերձը համարել է մշակույթի տնտեսականացումը. «Մենք վստահ ենք, որ մշակույթի ոլորտն ունի շատ մեծ պոտենցիալ՝ դառնալու հանրային և տնտեսական զարգացման կարևորագույն բաղադրիչ։ Թատերահամերգային ոլորտի ֆինանսավորման նոր մոդելի ներդրումից հետո ոլորտում սեփական եկամուտների նկատելի աճ է գրանցվել: Նոր մոդելի անցած կազմակերպությունների սեփական եկամուտների տարեկան աճը մինչև 35 % է կազմում, որի շնորհիվ նաև մինչև 50 % աշխատավարձերի բարձրացում ունենք. ընդհանուր առմամբ՝ թատրոնների սեփական եկամուտները 2025 թվականին աճել են 1.75 միլիարդ դրամով կամ 152%-ով՝ 2022 թվականի նկատմամբ։ Մոտավորապես նմանատիպ աճ են գրանցել նաև համերգային կազմակերպությունների ցուցանիշները»։
Ըստ նախարարի՝ առանձնակի թափով է իրականացվում մշակութային կյանքի ապակենտրոնացման քաղաքականությունը, որի ցուցիչն է անցկացվող միջոցառումների մասին հանրային արձագանքը:
Հուշարձանների ամրակայում և պահպանում
Մշակութային ժառանգության ոլորտում իրականացված աշխատանքները ևս տեսանելի են. նախորդ տարի իրականացվել են 19 հուշարձանների ամրակայման, նորոգման և վերականգնման աշխատանքներ, 14 հուշարձանների նախագծման և փորձաքննության, 5 հուշարձանների պեղումներ. նախորդ տարի 1.4 միլիարդ դրամ է հատկացվել այս ուղղությամբ, որը գերազանցել է 2024 թվականի ցուցանիշը 72.9%-ով:
Նախորդ տարի ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի նախնական ցանկում ընդգրկվել է երկու հուշարձան՝ «Երևանի ուրարտական ժառանգությունը» և «Գառնի հնագիտական համալիրը և Քարերի սիմֆոնիան», ինչը մշակութային ժառանգության հանրահռչակման և միջազգային տեսանելիության բարձրացման հետևողական քաղաքականություն է:
Թանգարանային ոլորտ․ 351 ցուցահանդես, մշակութային արժեքների ձեռքբերում
Բարձր ակտիվություն ունեն նաև թանգարանները: Նախորդ տարի 351 ցուցահանդեսներ են կազմակերպվել, այդ թվում՝ 18 միջազգային ցուցադրություններ: Մշակութային արժեքների ձեռքբերման պետական ծրագրի շրջանակում ավելի քան 332 միլիոն դրամ է հատկացվել տարբեր թանգարանների: Ըստ այդմ՝ Լոնդոնի «Սեմ Ֆոգ» ցուցասրահից ձեռք է բերվել 1188 թվականին թվագրվող հայկական եկեղեցու փայտյա դռան փեղկը: Մատենադարանի համար ձեռք է բերվել 12-րդ դարի մեծանուն գործիչ Սարգիս Շնորհալու աշխատությունը, Հայաստանի ազգային պատկերասրահի համար՝ Արշիլ Գորկու գրաֆիկական աշխատանքը: Սա, ըստ նախարարի, վառ վկայություն է, թե ինչպես է պետությունը տեր կանգնում իր մշակութային ժառանգությանը:
Երիտասարդական քաղաքականությունը՝ ուշադրության կենտրոնում
Երիտասարդության ոլորտում առանցքային ձեռքբերումը «Երիտասարդական քաղաքականության մասին» ՀՀ օրենքի հաստատումն է՝ ձևավորելով երիտասարդական հստակ քաղաքականություն: Ոլորտում մեծացել են ծախսերը, սահմանվել է նաև կապիտալ բաղադրիչ՝ երիտասարդական կենտրոնների ստեղծման ուղղությամբ: «Մեր փորձառությունը ցույց է տալիս, որ երիտասարդական կենտրոնները դառնում են մարզերում երիտասարդների կարողությունների զարգացման, նրանց ինտելեկտուալ ժամանցի ամենակարևոր միջավայրերից մեկը: Դրա ավելի երկարաժամկետ արդյունքները շարունակելու ենք դիտարկել մեր առաջիկա տարիներին»,- ասել է Ժաննա Անդրեասյանը։
Սպորտի ոլորտի ֆինանսավորումն աճել է
Եթե 2018 թվականին սպորտի ֆինանսավորումը կազմում էր 2.3 միլիարդ դրամ, ապա 2025 թվականին այն կազմել է 8.4 միլիարդ դրամ՝ աճելով շուրջ 3.7 անգամ։ 2026 թվականի բյուջեով նախատեսվել է արդեն 13.4 միլիարդ դրամ, ինչը 2025 թվականի համեմատ շուրջ 60 տոկոսով ավելի է։
Հատկապես կարևոր է, որ աճել է ոչ միայն բարձր նվաճումների սպորտի, այլև մասսայական սպորտի ֆինանսավորումը։ Մասսայական սպորտի ծախսերը 2018 թվականի համեմատ աճել են շուրջ 5.7 անգամ։ «Հիշեցնեմ, որ այս ուղղությամբ իրականացվող ծախսերը նպատակ ունեն նպաստելու առողջ ապրելակերպի տարածմանը և քաղաքացիների համար սպորտով զբաղվելու հնարավորությունների ընդլայնմանը, այդ թվում՝ սպորտային ենթակառուցվածքների զարգացման, կառուցման և վերակառուցման միջոցով»,- ընդգծել է Ժաննա Անդրեասյանը։
Նիստն ամփոփվել է հարցուպատասխանի ձևաչափով, որի շրջանակում պատգամավորները նախարարին են ուղղել ոլորտային մի շարք հարցեր:
