Ռուսաստանը գազը կվաճառի ռուբլով: Կրեմլի հայտարարությունը միանգամից դարձավ ամենաքննարկելի հարցերից մեկը հատկապես Եվրոպայում: Սկզբնական տպավորությունն այն էր, որ Հին աշխարհամասը ռուսական գազ գնելու համար պետք է ռուբլի հայթայթի: Մի քանի օր անց, սակայն, ռուսական կողմը ներկայացրեց մշակված սխեմա, որով էլ կիրականացվի բնական գազի վաճառքը, ինչպես պաշտոնական Մոսկվան է բնորոշում, «ոչ բարեկամ» երկրներին:
Տնտեսագետ Նարեկ Կարապետյանը ներկայացված սխեման կոնսենսուսային է համարում՝ չի տուժում ո՛չ Ռուսաստանը, ո՛չ Եվրոպան:
Նարեկ Կարապետյան («Ամբերդ» հետազոտական կենտրոնի վերլուծաբան) - Եվրոպական կազմակերպությունները «Գազպրոմբանկում» բացում են հաշիվներ՝ ռուբլով և արտարժույթով, վճարումն իրականացնում են արտարժույթով, դիցուք` եվրոյով, այնուհետև «Գազպրոմբանկը» էդ եվրոն փոխարկում է ռուբլու, և այնուհետև «Գազպրոմի» հաշիվներում ռուբլով է նստում գումարը: Ստացվում է` ըստ էության` Եվրոպան վճարում է գազի դիմաց եվրոյով, սակայն Ռուսաստանը ստանում է ռուբլով:
Փաստացի, գնող և վաճառող կողմերը չեն դավաճանում իրենց սկզբունքներին ու հայտարարություններին և շարունակում են գնել ու վաճառել ինչպես նախկինում: Չեն խախտվում նաև պայմանագրային դրույթները:
Նարեկ Կարապետյանի պնդմամբ` այս քայլով Մոսկվան խուսափեց իր հաշիվների հնարավոր սառեցումից:
Նարեկ Կարապետյան - Հնարավոր քննարկում կար այսպիսի, որ եվրոպական բանկերը կարող են նաև սառեցնել էն գումարները, որոնք Ռուսաստանը ստանում է էներգակիրների արտահանումից: Ներկայումս Ռուսաստանը էս սխեմայով խուսափում է նման ռիսկից և իր համար որոշակի անվտանգության բարձիկ է ստեղծում էն առումով, որ առնվազն էներգակիրների արտահանումից մուտքեր կստանա, մուտք կլինեն Ռուսաստանի տնտեսություն:
Մոսկվայի այս որոշումը նպաստեց նաև ռուբլու դիրքերի ամրապնդմանը. հիմա ռուսական արժույթը մոտենում է մինչճգնաժամային նշաձողին:
Իր հերթին, ռուբլով գազ գնելու Եվրոպայի մերժողական և հաստատուն դիրքորոշումը կարող է նաև քաղաքական էֆեկտ ունենալ, քանի որ էներգակիրների արտահանումից գոյացած գումարը Ռուսաստանի բյուջեում զգալի մասնաբաժին ունի. մոտավոր հաշվարկներով՝ Մոսկվան մեկ օրում մոտ 1 մլրդ դոլարի գազ ու նավթ է վաճառում: Արևմուտքում մտավախություն կա, որ Ռուսաստանը գումարը կծախսի ռազմամթերք ձեռք բերելու վրա:
Նարեկ Կարապետյան - Այո, կան երկրներ, որոնք արդեն իսկ հայտարարում են, որ հրաժարվելու են ռուսական գազից: Էդպիսի հայտարարություն Լիտվան է արել, սակայն ռուս վերլուծաբանները գտնում են, որ սա ավելի շատ էմոցիոնալ արձագանք է, և շատ հնարավոր է, որ վերականգնվի հին գործակցության սխեման, և, ի վերջո, այդ երկիրը շարունակի սպառել ռուսական գազը:
Գազային անկախության հասնելու որոշակի քայլեր է արդեն անում նաև Գերմանիան, որտեղ, սակայն, արդյունաբերությունում գազի օգտագործումը մեծ ծավալ է կազմում:
Կարեն Սարգսյան (ՀՀ ԳԱԱ ԳԿՄԿ կառավարման ամբիոնի վարիչ) - Գերմանիայում տնտեսության որոշակի ճյուղեր արդեն իսկ հայտնվել են կոլապսի վիճակում, քանի որ գազի մատակարարումները չեն ընդհատվել, սակայն Գերմանիայի կառավարությունը կոչ է արել հնարավորինս քիչ գազ օգտագործել տնտեսության մեջ, նաև ազգաբնակչությանն է կոչ արել:
Մասնագետները վստահ են` այս փուլում գազային իրավիճակը կայուն է, բայց Եվրոպան որդեգրել է ռուսական բնական գազից հրաժարվելու քաղաքականություն և աստիճանաբար կյանքի է կոչում՝ փոխարինելով այն հեղուկ գազով, այլընտրանքային էներգիայով: Այս ամենին զուգահեռ` ակտիվ քննարկվում է նաև ԵԱՏՄ տարածքում ևս ռուբլու դիմաց գազի վաճառքը:
Կարեն Սարգսյան - Աստիճանաբար անցումը կատարվելու է ռուսական ռուբլով: Նշեմ նաև, որ ներմուծման մաքսատուրքերի բաշխումը միության անդամ երկրների շրջանակում իրականացվելու է առայժմ ռուսական ռուբլով, հետագայում արդեն դա աստիճանաբար ազգային արժույթներով կիրականացվի: Սա ևս մեկ քայլ է ֆինանսական հոսքերի ներդաշնակեցման ուղղությամբ՝ միության տարածքում:
Ընդ որում` ԵԱՏՄ անդամ երկրները ավելի շահեկան դիրքում են, քան Եվրոպան: Բոլոր անդամ երկրների տնտեսություն մեծ ծավալով ռուբլի է մտնում, մասնավորապես` արտահանումներից: Նարեկ Կարապետյանի խոսքով` նախորդ տարի Հայաստան է մտել 600 մլրդ դրամին համարժեք ռուբլի, որից 400-ը կրկին դուրս է եկել, 200-ը մնացել:
Նարեկ Կարապետյան - Էդ ավելցուկը կարելի է ուղղել գազի ներմուծմանը, և էս առումով մեր արժութային շուկայի վրա որոշակի դրական ազդեցություն կունենա:
Տնտեսագետների կարծիքով՝ Հայաստանի պարագայում միակ բացասական կողմը ռուսական արժույթի անկայունությունն է: Չի բացառվում, որ մի օր ռուբլին սկսի արժևորվել, իսկ գազը թանկացած ռուբլով գնելը բացասաբար կանդրադառնա տնտեսության վրա:
