Ֆրանսիայի Հանրապետության մշակույթի նախարար Ռիմա Աբդուլ Մալակի երկօրյա պաշտոնական այցի շրջանակում Մեսրոպ Մաշտոցի անվան հին ձեռագրերի գիտահետազոտական ինստիտուտի՝ Մատենադարանի նոր մասնաշենքի դահլիճում այսօր կայացել է ՀՀ կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարար Ժաննա Անդրեասյանի և Ֆրանսիայի Հանրապետության մշակույթի նախարար Ռիմա Աբդուլ Մալակի համատեղ ասուլիսը:
ԿԳՄՍ նախարարը, ողջունելով Ֆրանսիայի մշակույթի նախարարի այցը մեր երկիր, ընդգծել է, որ Հայաստանի և Ֆրանսիայի միջև մշակութային համագործակցության շատ լայն շրջանակ կա, որն ընդգրկում է թե՛ ժամանակակից արվեստի, թե՛ մշակութային ժառանգության պահպանության ոլորտները: Ժաննա Անդրեասյանի խոսքով՝ մշակութային ժառանգության պահպանության ոլորտը մեր կարևորագույն խնդիրներից է, խնդիրը հատկապես սուր է Լեռնային Ղարաբաղում հայկական պատմամշակութային ժառանգության վտանգման առումով։
«Լեռնային Ղարաբաղի պատմամշակութային ժառանգության հարցը Ֆրանսիայի մեր գործընկերների հետ քննարկումների հիմնական թեման է։ Փորձելու ենք գտնել միջազգային գործուն մեխանիզմները, որոնք կօգնեն բարձրացնել իրազեկվածությունը և պաշտպանվածությունը: Այս օրերի ամենակարևոր խնդիրներից է՝ վստահ լինել, որ մշակութային ժառանգության պաշտպանվածության ամենատարրական խնդիրները Լեռնային Ղարաբաղում ապահովված են, բայց, ցավոք, մենք չունենք այդ վստահությունը, քանի որ 2020 թվականից ի վեր չի հաջողվում Լեռնային Ղարաբաղ գործուղել միջազգային փաստահավաք առաքելություն, որը կկարողանար տեղում արձանագրել մշակութային ժառանգության հետ կապված իրավիճակը»,- նշել է Ժաննա Անդրեասյանը՝ ընդգծելով, որ խնդիրն ավելի է սրվել 2023 թվականի սեպտեմբերի 19-ի իրադարձություններից հետո, երբ հայկական բնակչության բռնի տեղահանումից հետո 5000-ից ավելի հուշարձաններ և 20-ից ավելի թանգարաններ մնացել են Լեռնային Ղարաբաղի տարածքում:
«Այս արժեքների պաշտպանությունը մեր ամենակարևոր խնդիրներից է: ԼՂ-ից հայ բնակչության բռնի տեղահանման հետևանքով տեսնում ենք, որ վտանգված է նաև ոչ նյութական ժառանգության պահպանության հարցը»,- նշել է ԿԳՄՍ նախարարը:
Ֆրանսիական կողմը պատրաստ է ներդնել առավելագույն ջանքեր
Անդրադառնալով Լեռնային Ղարաբաղում գտնվող հայկական պատմամշակութային ժառանգության պաշտպանության հարցին՝ Ֆրանսիայի Հանրապետության մշակույթի նախարար Ռիմա Աբդուլ Մալակը նշել է, որ հարցը միջազգային հարթակներում բարձրաձայնելու համար ֆրանսիական կողմը պատրաստ է ներդնել առավելագույն ջանքեր:
Ֆրանսիայի Հանրապետության մշակույթի նախարարը նշել է, որ իրենք պաշտոնական հայցով դիմել են ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ին, որպեսզի վերջինս թույլտվություն ձեռք բերի այցելելու Լեռնային Ղարաբաղ և արձանագրելու բոլոր պատմամշակութային նմուշները՝ դրանք նույնականացնելու համար:
Ֆրանսիայի մշակույթի նախարարը տեղեկացրել է՝ պատվիրակության կազմում են նաև ALIPH ասոցիացիայի ներկայացուցիչները, որոնք զբաղվում են պատմամշակութային ժառանգության պահպանման հարցերով: Ֆրանսիայի կառավարության տրամադրած ֆինանսական միջոցներով ALIPH ասոցիացիան կարողացել է արբանյակային տարբեր պատկերներ, լուսանկարներ նույնականացնել, և արդեն ձևավորվել է Լեռնային Ղարաբաղում մնացած ժառանգության տվյալների բազան:
Մշակույթը կարող է հանդիսանալ «Խաղաղության խաչմերուկ»
Ժաննա Անդրեասյանն ասուլիսում անդրադարձել է նաև կինոարտադրության ոլորտում իրականացված համատեղ աշխատանքներին, մասնավորապես նշելով, որ վերջին տարիներին ստեղծվել են 12-ից ավելի համատեղ ֆիլմեր, հաստատվել են և մեկնարկել 5-6 նախագծեր, ևս 4-ը ներկայում մրցութային փուլում են: Առաջիկայում Հայաստանի և Ֆրանսիայի ազգային կինոկենտրոնների միջև համագործակցության փաստաթուղթ կստորագրվի, որը, նախարարի գնահատմամբ, նոր հեռանկարներ կբացի և կխթանի ոլորտի զարգացումը: Բացմաթիվ ծրագրեր կան, որոնք վերաբերում են համատեղ ցուցադրություններին, համերգներին, նախագծերին:
«Մշակույթը հաղորդակցության հեշտացման հարթակ պետք է հանդիսանա: Կառավարությունը, ինչպես գիտեք, մեր տարածաշրջանը հռչակել է որպես «Խաղաղության խաչմերուկ» դիտարկելու անհրաժեշտությունը և հնարավորությունը: Կարծում եմ՝ մշակույթի ներուժը կարող է օգտագործվել նաև տարածաշրջանում խաղաղություն հաստատելու համար, քանի որ մշակույթը մարդկանց միավորելու ճանապարհ է»,- ասել է Ժաննա Անդրեասյանը:
«Ֆրանսիան հայ ժողովրդի կողքին է»․ Ֆրանսիայի նախարար
Ֆրանսիայի Հանրապետության մշակույթի նախարար Ռիմա Աբդուլ Մալակի խոսքով՝ երկկողմ հարաբերություններում մշակույթը կարևոր տեղ է գրավում. «Շատ ուրախ եմ այսօր պատվիրակությամբ այստեղ գտնվելու համար: Պատվիրակության կազմում կան պառլամենտի ներկայացուցիչներ, այստեղ է նաև պարոն Ժորժ Քեփենեկյանը, որը Լիոնի նախկին քաղաքապետն է: Լիոնն ինձ շատ հոգեհարազատ քաղաք է. ես Լիբանանից այնտեղ եմ տեղափոխվել ու ապրել երկար տարիներ: Հայ-ֆրանսիական հարաբերությունների մասին խոսելիս անմիջապես մտածում ենք մշակույթի, արվեստի, երաժշտության, գործընկերային և երկու երկրների հարաբերություններում առկա ուժի մասին: Այս դժվարին պահին հույժ կարևոր է ասել, որ Ֆրանսիան հայ ժողովրդի կողքին է: Ձեր կողքին է ոչ միայն դիվանագիտական, այլև մշակութային և այլ ոլորտներում սատարման առումով»:
Ռիմա Աբդուլ Մալակը նշել է, որ Ֆրանսիան տարբեր երկրների հետ բազմաթիվ մշակութային համագործակցության ծարգրեր է իրականացնում, սակայն Հայաստանի հետ համագործակցությունն առաձնահատուկ տեղ է զբաղեցնում, քանի որ առկա է նաև հոգևոր և զգացմունքային կապը:
Ֆրանսիայի մշակույթի նախարարը նշել է նաև, որ ինչպես Ֆրանսիան, այնպես էլ Եվրամիությունը կշարունակեն աջակցություն ցուցաբերել Հայաստանին այս դժվարին պահին:
Խոսելով մշակութային համագործակցության շարունակականության մասին՝ վերջինս նշել է, որ նախատեսվում է նոր ծրագիր Գառնու հեթանոսական տաճարի և Նիմ քաղաքի հռչակավոր Մեզոմ Կարրե տաճարի համագործակցության ուղղությամբ։
«Համատեղ համագործակցությունը կնպաստի, որ Գառնու Տաճարն ապագայում ևս կարողանանք ընդգրկել ՅՈՒԵՆՍԿՕ-ի ցանկում»,- ասել է Ֆրանսիայի մշակույթի նախարարը:
Ռիմա Աբդուլ Մալակը խոսել է նաև Ա. Սպենդիարյանի անվան օպերայի և բալետի ազգային ակադեմիական թատրոնի հետ փոխգործակցության նոր ծրագրեր ունենալու մասին. «Մենք շարունակելու ենք մեր համագործակցությունը մշակութային ժառանգության պահպանման հարցում, ինչպես նաև կիրականացնենք մշակութային ոլորտում բազմաթիվ մասնագետների վերապատրաստման և փորձի փոխանակման ծրագրեր: Եվս մեկ համագործակցություն է նախանշվում հայկական և ֆրանսիական կինոկենտրոնների միջև։ Այցի շրջանակում տարբեր գաղափարներ են առաջացել, որոնք վերաբերում են երաժշտության, մշակույթի ոլորտներին ևս»,- ասել է նա:
«Հայ-ֆրանսիական բարեկամական համագործակցության համար 2024 թ. կարևոր տարի է. համատեղ նշելու երկու հարյուրամյակներ ունենք՝ Շառլ Ազնավուրինն ու Սերգեյ Փարաջանովինը: Սա շատ լավ առիթ է, որ մենք կարողանանք թե՛ Հայաստանում, թե՛ Ֆրանսիայում մեծարել այս երկու կարևորագույն անձանց, որոնք իրենց լուման են ներդրել ոչ միայն հայ և ֆրանսիական մշակույթներում, այլև մեծ արժեք ունեն համաշխարհային մշակույթի մեջ: 2024 թվականը կնշանավորվի նաև Ֆրանկոֆոնիայի գագաթնաժողովով: Մենք հիշում ենք, թե 2018 թվականին այն որքան լավ անցկացվեց Հայաստանում: Գիտեմ, որ Հայաստանում շատ մարդիկ ցանկանում են ֆրանսերեն ուսումնասիրել, և մենք անպայման դրան կնպաստենք», - նշել է Ռիմա Աբդուլ Մալակը:
Ֆրանսիայի պանթեոն կտեղափոխվի Միսաք Մանուշյանի աճյունը
Անդրադառնալով հաջորդ կարևոր իրադարձությանը՝ Ռիմա Աբդուլ Մալակն ասել է, որ փետրվարի 21-ին Ֆրանսիայի պանթեոն կտեղափոխվի Միսաք Մանուշյանի աճյունը. «Նա առաջին օտարազգին է, որի աճյունը կամփոփվի պանթեոնում, քանի որ այնտեղ միայն ֆրանսիացիներն են հուղարկավորված: Դա իսկապես աննախադեպ իրադարձություն է: Ինչպես ասել է Ֆրանսիայի նախագահ Էմանուել Մակրոնը՝ Միսաք Մանուշյանը մեր երկրի մեծության մի մասնիկն է, նա մարմնավորում է ֆրանսիական գաղափարախոսությունն ու արժեհամակարգը, և մենք պարտավոր ենք նրան մեծարել»:
Ամփոփելով խոսքը՝ վերջինս նշել է, որ համատեղ բազում ծրագրեր կան, որոնք պատմականորեն արդիական են և միտված են ապագայում ծառայելու երկու երկրների երիտասարդություններին:
Քննարկվում է ԼՂ-ից բռնի տեղահանված մշակութային գործիչների աջակցության հարցը
Լրագրողների կողմից հարց է ուղղվել Լեռնային Ղարաբաղից բռնի տեղահանված մշակույթի և արվեստի գործիչների աջակցմանն ուղղված ծրագրերի մասին, ինչին ի պատասխան՝ ՀՀ ԿԳՄՍ նախարարը մասնավորապես ասել է. «Առանձին քննարկում ենք նրանց մասնագիտական աշխատանքի հնարավորությունները ՀՀ հաստատություններում: Արդեն բազմաթիվ համերգների նախաձեռնություններ կան. մենք ամեն կերպ խրախուսելու ենք և փորձելու ենք ապահովել այստեղ գտնվող մշակութային գործիչների նաև մասնագիտական աշխատանքի հնարավորությունները»:
