ER XİN-in sözçüsü Ani Badalyan “Armenpress” mətbuat agentliyinə müsahibə verib.
- Xanım Badalyan, 4 oktyabr tarixli şərhinizə istinadən Azərbaycan Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü bildirib ki, Ermənistan Konstitusiya Məhkəməsinin Ermənistan və Azərbaycanın sərhəd delimitasiyası komissiyalarının birgə fəaliyyətinin əsasnaməsi ilə bağlı qəbul etdiyi qərarın öyrənilməsi nəticəsində, onlar, bu qərarın Konstitusiyada Azərbaycana qarşı ərazi iddialarının daha da vurğuladığı qənaətinə gəliblər. Bu barədə nə deyə bilərsiniz?
- Konstitusiya Məhkəməsinin qərarında çox aydın və birbaşa deyilir ki, 1990-cı il Ermənistanın Müstəqillik Bəyannaməsinin yalnız ER Konstitusiyasının maddələrində hərfi mənasında ifadə olunan müddəaları konstitusiya qüvvəsinə malikdir. Buna görə də, ER Konstitusiyasının preambulasından sonrakı mətndə, yəni Konstitusiyanın maddələrində yazılmayanlar Konstitusiyaya aid edilə bilməz və başqa şərhə sadəcə olaraq yer yoxdur, xüsusən də Konstitusiya Məhkəməsi qeyd edib ki, əvvəlki qərarlarında heç vaxt fərqli mövqe qeydə alınmayıb. Beləliklə, ER Konstitusiyasının preambulasında qeyd olunan Ermənistan dövlətçiliyinin fundamental prinsipləri və ümummilli məqsədləri ER Konstitusiyasının sonrakı mətnində ifadə olunanlardır və orada heç bir ölkəyə qarşı ərazi iddiası kimi şərh edilə bilən heç nə yoxdur.
- Azərbaycan Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü qeyd edib ki, Ermənistan Respublikasının digər hüquqi aktlarında da Azərbaycana qarşı ərazi iddiaları var.
- Ermənistan Respublikası bu məsələyə bir neçə dəfə ən yüksək səviyyədə toxunub. Ermənistan Respublikası Konstitusiyasının 5-ci maddəsinin 3-cü hissəsi ratifikasiya olunmuş beynəlxalq müqavilələrin Ermənistan Respublikasının daxili qanunvericiliyindən daha yüksək hüquqi qüvvəyə malik olmasını nəzərdə tutur. Həmin məqalənin mətni aşağıdakı kimi qeyd edilir. “Ermənistan Respublikasının ratifikasiya etdiyi beynəlxalq müqavilələr ilə qanun normaları arasında ziddiyyət yarandıqda, beynəlxalq müqavilələrin normaları tətbiq edilir”. “Ermənistanla Azərbaycan arasında sülhün və dövlətlərarası münasibətlərin yaradılması haqqında” saziş layihəsinin razılaşdırılmış hissəsində tərəflərin bir-birindən ərazi tələblərinin olmadığı və gələcəkdə belə tələblər irəli sürməməyi öhdəsinə götürən maddə var. Elə bir maddə də var ki, heç bir tərəf sülh müqaviləsinin icra etməmək üçün öz daxili qanunvericiliyinə istinad edə bilməz. Başqa sözlə, sülh müqaviləsi Ermənistan və Azərbaycan tərəfindən imzalandıqda, Konstitusiya Məhkəməsi tərəfindən Konstitusiyaya uyğunluq rəyi alındıqda və ER Parlamenti tərəfindən ratifikasiya edildikdə, o, istənilən daxili qanunlardan daha yüksək hüquqi qüvvə əldə edəcəkdir. Ona görə də sülh müqaviləsinin bağlanması həm Ermənistanın, həm də Azərbaycanın iki ölkənin müxtəlif qanunvericilikləri ilə bağlı bütün narahatlıqlarını, əgər varsa, aradan qaldıracaq.
- Azərbaycan XİN-in sözçüsü onu da bildirib ki, Ermənistanın Alma-Ata Bəyannaməsinə sadiqliyini ifadə etməsi Ermənistanın Azərbaycandan heç bir ərazi tələbi olmadığı anlamına gəlmir, çünki Alma-Ata bəyannaməsinin MDB-yə üzv dövlətlərin sərhədlərinin haradan keçməsi, hansı ərazilərin hansı ölkəyə aid olması ilə heç bir əlaqəsi yoxdur.
- O şərh tamamilə yersizdir, çünki 1991-ci ildə 21 dekabr tarixli Alma-Ata Bəyannaməsində tərəflərin bir-birinin ərazi bütövlüyünü və mövcud sərhədlərin toxunulmazlığını tanıması açıq şəkildə qeyd olunub. Buna görə də Alma-Ata Bəyannaməsini imzalayan ölkələr SSRİ-nin dağıldığı dövrdə sovet respublikalarının de-yure ərazilərinin bütövlüyünü və de-yure mövcud respublikalararası inzibati sərhədləri dövlət sərhədləri kimi tanıdılar. O sərhədlər məlumdur və o sərhədləri ifadə edən xəritələr həm Ermənistanda, həm də Azərbaycanda mövcuddur.
Yeri gəlmişkən, sülh müqaviləsində tərəflərin gələcəkdə bir-birlərinə qarşı ərazi iddiaları olmamağı öhdələrinə götürdüyü ifadəsi, görünür, Ermənistanın Azərbaycana qarşı ərazi iddiaları irəli sürmək üçün “ehtiyat variantı” olması ilə bağlı Azərbaycanın iddialarını puça çıxarır.
Azərbaycan Xarici İşlər Nazirliyinin mətbuat katibinin bəyanatlarında yer alan Alma-Ata Bəyannaməsinin şəhri sadəcə o demək ola bilər ki, Azərbaycanın özünün Ermənistana qarşı ərazi iddiaları var, sadəcə olaraq Ermənistana yönəlmiş ittihamlarla onu örtmək üçün tüstü pərdəsi yaratmaq istəyir.
- Azərbaycan Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü Ermənistanın silah və texnika əldə etməsinə bir daha toxunaraq, bunu kütləvi hərbiləşmə adlandırıb.
- Ermənistanla Azərbaycanın hərbi xərclərini həm mütləq sayda, həm proporsional olaraq, həm də alınan silah növlərinə görə müqayisə etsək, kimին kütləvi hərbiləşdirmə aparmasını görərik. Əksinə, Ermənistan Respublikasının ali rəhbərliyi təkcə orduya əsaslanan təhlükəsizlik konsepsiyası qəbul etmək fikrində olmadığını bəyan edir və qonşuları ilə münasibətlərin tənzimlənməsini və regionda sülhün bərqərar olmasını təhlükəsizlik konsepsiyasının vacib hissəsini hesab edir. Azərbaycanın ali rəhbərliyi isə bəyan edir ki, onların əsas vəzifəsi hərbi potensialı gücləndirməkdir.
Xatırladaq ki, Ermənistan Azərbaycana dəfələrlə silahlanmaya nəzarət mexanizmləri yaratmağı təklif edib və indi də təklif edir və Azərbaycan bu təklifi cavabsız qoyur, Ermənistan Respublikasına qarşı getdikcə daha aqressiv ritorikaya əl atır.
Mən bir daha təsdiq edirəm ki, Ermənistan Respublikasının özünü mümkün təcavüzlərdən qorumaqla yanaşı, heç bir hücum planı yoxdur. Bu arada Azərbaycan Ermənistan Respublikasına qarşı demək olar ki, hər gün təhdidlərlə çıxış edir.
- Azərbaycan Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü onu da bildirdi ki, Ermənistan noyabrda Bakıda keçiriləcək COP29 sammitində iştirak etməmək üçün dünya liderlərinə təbliğat aparır. Bunu necə şərh edərdiniz?
- Nəzərinizə çatdırmaq istəyirəm ki, Azərbaycan Xarici İşlər Nazirliyinin mətbuat katibi mənim 4 oktyabr tarixli şərhimdə qaldırılan suallara heç bir şəkildə cavab verməyib. Həmin suallar belə idi: Azərbaycan Ermənistan Respublikasına qarşı təcavüz hazırlayırmı, Ermənistan Respublikasının ərazi bütövlüyünü tanımaqdan imtina edirmi, sülh gündəmindən imtina edirmi? Rəsmi Bakının aqressiv ritorikası, razılaşdırılmış maddələr də daxil olmaqla sülh müqaviləsi imzalanması ilə bağlı təkliflərin rədd edilməsi bir çox erməni və beynəlxalq ekspertləri belə qənaətə gətirir ki, Azərbaycan yaxın gələcəkdə vəziyyəti gərginləşdirmək üçün legitimliyin tüstü pərdəsi yaratmaq üçün COP29-dan istifadə edəcək. Üstəlik, belə təhlillərin sayı artır. Bir çox analitiklər hesab edirlər ki, belə bir perspektivi istisna etmək üçün Sülh Müqaviləsinin razılaşdırılmış məzmununu COP29-a qədər imzalamaq lazımdır, əks halda onsuz Bakıya gedən liderlər istəmədən müharibə alovlarına çevrilə bilərlər. Ermənistan isə öz növbəsində COP29-dan əvvəl sülh sazişinin imzalanması məntiqinə hazır olduğunu bildirir. Vurğulamaq istərdim ki, Ermənistan Respublikası tərəflər arasında etimadın yaradılması və regionda sülhün bərqərar olması üçün bir vasitə kimi COP29-un Bakıda keçirilməsi qərarını dəstəklədi və biz ondan əks məqsədlə istifadə olunmasını istəməzdik.
