Ermənistan ABŞ-ın rəhbərliyi ilə 13 milyard dolları keçə biləcək potensial investisiya dalğasına hazırlaşır ki, bu da ölkənin illik iqtisadi məhsulunun təxminən yarısını təşkil edir. Bloomberg ABŞ-ın vitse-prezidenti Cey Di Vensin səfərinin iqtisadi nəticələri haqqında məqaləsinə belə başlayıb. Nüfuzlu media orqanı investisiyaların belə bir artımının ölkənin Rusiyadan uzun müddətdir davam edən iqtisadi asılılığını azalda biləcəyinə işarə edir.
“ABŞ-ın vitse-prezidenti Cey Di Vensin bu həftə Ermənistana səfəri zamanı 9 milyard dollara qədər dəyərində mülki nüvə əməkdaşlığı müqaviləsi imzalaması Vaşinqtonla kiçik keçmiş sovet respublikası arasında əlaqələrin kəskin şəkildə dərinləşməsinin mümkünlüyünə dəlalət edir. Ayrı-ayrılıqda, 4 milyard dollarlıq süni intellekt proqramının genişləndirilməsi Ermənistanın 27 milyard dollarlıq iqtisadiyyatının perspektivlərini də əhəmiyyətli dərəcədə dəyişə bilər”, - deyə məqalənin müəllifi qeyd edir.
ING Bank-ın MDB ölkələri üzrə baş iqtisadçısı Dmitri Dolgin rəqəmləri olduqca əhəmiyyətli hesab edib. Ekspert qeyd edib: “Əgər bu təşəbbüslər etibarlılıq qazanarsa və uzunmüddətli sabitlik hissi yaradarsa, onlar Ermənistanın portfel axınları, birbaşa investisiyalar və hətta pul köçürmələri üçün cəlbediciliyini artıra bilər”.
“Ermənistanla razılaşmalar və Vensin ertəsi gün qonşu Azərbaycana səfəri Qafqaz regionunda təsir uğrunda artan geosiyasi rəqabəti vurğulayır. Bu region Çini Orta Asiya vasitəsilə Avropaya birləşdirən həyati əhəmiyyətli ticarət və enerji dəhlizidir və onilliklərdir Moskvanın təsir dairəsindədir”, - deyə Bloomberg yazır və bu hadisələrin ABŞ prezidenti Donald Trampın ev sahibliyi etdiyi 8 avqust 2025-ci ildə Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan və Azərbaycan prezidenti İlham Əliyev arasında sülh sazişinin paraflanmasından sonra baş verdiyini xatırladır.
Azərbaycanla müdafiə müqaviləsi olan Türkiyə Ermənistanla 1993-cü ildən bəri bağlı olan sərhədini açmaq üçün addımlar atır və həmçinin Sovet İttifaqının dağılmasından bəri ilk dəfə diplomatik münasibətlər qurmağa çalışır. Avropa İttifaqı həmçinin hazırda Rusiya ilə eyni gömrük birliyinin, Avrasiya İqtisadi Birliyinin üzvü olmaqla yanaşı, gələcəkdə AB üzvlüyünə dair ambisiyalarını bəyan edən Ermənistanla əlaqələrini dərinləşdirir.
Bloomberg topladığı məlumatlara istinadən qeyd edir ki, Ermənistanın 2031-ci ildə ödənilməli olan dollarla ifadə olunmuş istiqrazlarının gəlirliliyi 4 baza bəndi azalaraq təxminən üç ay ərzində ən aşağı səviyyəyə çatıb.
Nüvə əməkdaşlığı müqaviləsi Amerika şirkətlərinə Ermənistana nüvə texnologiyaları ixrac etməyə və Sovet dövründən qalma Metsamor nüvə elektrik stansiyasını əvəz etmək üçün rəqabət aparmağa imkan verən hüquqi çərçivə yaradır. Təxminən 3 milyon əhalisi olan ölkədə elektrik enerjisinin təxminən 40 faizini təmin edir.
“Metsamor Atom Elektrik Stansiyası, həmçinin stansiya üçün nüvə yanacağı təmin edən Rusiyanın dövlət korporasiyası Rosatom tərəfindən idarə olunur. Vensin səfərindən əvvəl Rosatom rəsmiləri Moskvada Ermənistan rəhbərliyi ilə görüşərək yeni nüvə potensialının qurulmasında “hərtərəfli əməkdaşlıq” təklif ediblər.
ABŞ-da yerləşən Firebird Inc. və Nvidia Corp. şirkətləri ilə tərəfdaşlıqda hazırlanan süni intellekt layihəsinin 2026-cı ilin sonuna qədər çip istehsalçısının yeni nəsil GB300 sistemlərindən istifadə edərək təxminən 50.000 qrafik emal vahidinə (GPU) qədər genişlənməsi gözlənilir. Erməni iş adamları tərəfindən qurulan Firebird, hesablama gücünün böyük hissəsini qlobal müştərilərə yönəltmək niyyətindədir və Ermənistanı süni intellekt sahəsində rəqabətli ixrac platforması kimi təqdim edir”, - deyə qeyd edilir.
Media qurumu vurğulayır ki, bu investisiya elanları Ermənistanda 7 iyunda keçiriləcək parlament seçkiləri ərəfəsində baş nazir Paşinyan üçün əlavə stimuldur. May ayında o, Avropa Siyasi Birliyi sammiti çərçivəsində Yerevanda onlarla siyasi lideri qəbul edəcək.
Ümumilikdə, potensial 13 milyard dollarlıq layihələr Ermənistandakı əvvəlki xarici investisiyaları xeyli üstələyir. Bu, elan edilmiş məbləğlər tam şəkildə həyata keçirilməsə belə, hökumətin əsas sektorlarda Amerika kapitalını və texnologiyasını gücləndirmək ambisiyaları üçün əsas yaradır.
“Şirkətlər Ermənistana milyardlarla dollar investisiya qoymaq qərarına gəldikdə, digərləri üçün də oxşar fikirlər yaranır. Bir çox insan Ermənistan haqqında bilirdi, amma bu cür investisiyalar haqqında düşünmürdü. Bu, bu qavrayışı dəyişir”, - deyə Bloomberg məqaləni Firebird-in həmtəsisçisi Aleksandr Yesayanın sözləri ilə yekunlaşdırır.
