Bu gün mayın 28-i Ermənistanın təqvimində ən əziz günlərdən biri - Respublika Günüdür. 1918-ci ilin məhz bu günündə Erməni Milli Şurası müstəqil Ermənistan Respublikasının yaradıldığını elan etdi. Erməni xalqı mövcud olmaq hüququna qəti şəkildə “hə” dedi. Ağır mübarizələrdən sonra Baş Aparan, Sardarapat və Qarakilisanın qəhrəmancasına döyüşləri ilə çoxdan gözlənilən dövlətçilik əldə edildi.
20-ci əsrin əvvəllərində baş verən faciələrdən sonra Birinci Ermənistan Respublikasının yaradılması müəyyən mənada möcüzə kimi idi. Erməni xalqı öz vətənindən qovulduqdan, soyqırıma məruz qaldıqdan cəmi üç il sonra özünütəşkil edə, özünümüdafiə döyüşləri apara bildi, qalib gəldi, dövlət qura bildi.
Təəssüf ki, Birinci Respublikanın ömrü qısa oldu. 1920-ci il dekabrın 2-də Qırmızı Ordu Ermənistanı işğal etdi və onu Sovet Respublikası elan etdi. Ermənistan müstəqilliyini yalnız 1991-ci ildə, sentyabrın 21-də keçirilən referendumla bərpa edib.
1918-ci ildə Ermənistan Respublikasının yaradılması hədiyyə deyildi, bəzilərinin bunu təqdim etməyə çalışdığı kimi təsadüf nəticəsində baş vermədi. Erməni xalqı müstəqilliyə qəhrəmancasına mübarizə, çoxsaylı düşmən qüvvələrə qarşı özünümüdafiə döyüşləri ilə nail ola bildi.
Sardarapat döyüşü 1918-ci il mayın 21-27-də baş verdi.Ermənistana soxulan türk ordusuna qarşı erməni nizami qoşunları və milisləri vuruşdu. Sardarapatın qəhrəmancasına döyüşü çox vaxt 20-ci əsrin Avarayr adlanır, lakin müqayisə şeylərin mahiyyətini o qədər də dəqiq ifadə etmir. Təbii ki, Sardarapatın qəhrəmancasına döyüşü daha qiymətli və mühüm, daha əlamətdar və taleyüklü idi. Bu, erməni xalqının azadlıq mübarizəsinin parlaq səhifələrindən biri idi. Qələbə sayəsində Şərqi Ermənistanın əhəmiyyətli bir hissəsi türk işğalından xilas edildi, dövlətçiliyin bərpasına imkan yaradıldı.
