Artsaxdakı erməni kilsələrindən biri Azərbycanın növbəti qurbanına çəvirildi. İnternetdə yayılmış videonu memar Aşot Hakobyan araşdırdı və əmindir ki, kilsə 1892-98-ci illərdə Matağis kəndində tikilmiş kilsəsidir.
Qeyd edək ki, yayılmış videoda Azərbaycan və Türkityə formalarında olan kişilər kilsəyə girib onu dağıdırlar, qırırlar, ikonaları təhqir edirlər və namaz qılmaq istədiklərini bildirirlər. Arxivdəki fotoşəkillərlə müqayisə edəndə şübhə qalmır ki, videodakı kilsə məhz Matağisdəki 19-cu əsrə aid kilsədir.
Memar Aşot Hakobyan qeyd edib ki. Artsax məsələsi unudulana və dünyanın diqqətindən kənarlaşana qədər onların bir müddət daha ehtiyatlı olacaqlarını güman edirdi. Memarın sözlərinə görə, kilsələri, Mexakavandakı kilsə kimi, tamamilə məhv etməyə başladıqları gözlənilməzdi
Merxakavarndakı Müqəddəs Astvatsatsin kilsəsini tamamilə məhv etdikdən sonra Matağisdəki Müqəddəs Yeğişe kilsəsinə qarşı törədilən barbarlıq son günlərdə Bakının, erməni izlərini silməyə yünəlmiş artıq 3-cü cəhdidir.
17-ci əsrə aid Tsakuridəki kilsənin alban kilsəsi adlandırılması ilə bağlı Əliyevin saxtakarlığına qarşı erməni faktlar güclü və mübahisəsizdir. Dini abidənin quruluşu tipik erməni memarlığına malikdir. Aşot Hakobyanın sözlərinə əsasən, tikinti protokolu sübut edir ki, Tsakuridəki kilsə, protokola görə, mövcud vəziyyətə uyğundur.
Son vaxtlar təkcə erməni monastırları, abidələri və xaçkarları deyil, məzarları da mədəni soyqırımın qurbanı olur. Bu isə, elə bir əlyazmadır ki. erməni hərbçilər 90-cı illərdə erməni ərazilərini azad edərkən belə göstərmədilər.
Azadlıq uğrunda döyüşçü Romik Mxitaryan isə qeyd edir ki, biz Şuşidəki məscidi təmir etərkən, onlar Cuğa (Culfa) xaçkarlarını dağıdırlar. Qubadlını azad edərkən oradakı kiçik məscidə zərər vermədik.
Naxicevanda isə hətta nünunə üçün bir erməni abidəsi tapa bilmərik. Memar, türk təcavüzü haqqında faktllarla danışır. Bir neçə gün əvvəl Mexakavandakı kilsəyə etdikləri kimi məhv edilmiş yüzlərlə monastır, minlərlə qəbir var.
Aşot Hakobyan vurğulayıb ki, Azərbaycandakı erməni abidələrinin vəziyyəti müzakirə mövzusu olmalıdır və erməni memarlığı araşdıran fond ilk növbədə mədəni soyqırıma qarşı güclü bir silah olan təbliğat materiallarını ingilis dilinə çevirir.
Tərcüməçi Qayane Movsisyan qeyd edib ki, bu cür materyallar ilk öncə ingilis, rus və türk dillərinə çevirilir, məsələn, “Azərbaycan sivilizasiyadan kənarda” adlı kitab səsimizi daha eşidilən etmək üçün tərcümə edildi.
Mədəni vandalizm faktları dövlətlərarası şikayətlə AİHM-ə təqdim olunur. Ermənistanda bu faktlar Artsaxa qarşı başladılan müharibə üzrə cinayət işində araşdırılır.
Müəllif - Maya Xaçatryan
