Təhsil marafonunun iştirakçıları ilə görüşündə Rusiya Xİ naziri Sergey Lavrov, Rusiya prezidenti Vladimir Putinin 2020 -ci ildə Artsaxdakı hərbi əməliyyatlara son qoyma səylərini vurğulayıb. O, həmçinin üçtərəfli bəyanatların həyata keçirilməsi prosesinə toxunaraq onu müsbət qiymətləndirib.
Sergey Lavrov - Keçən ildən danışarkən, səylərimizdən, ilk növbədə, Prezidentimizin Cənubi Qafqazda hərbi əməliyyatlara son qoymaq, Dağlıq Qarabağın nizamlanması ilə bağlı razılığa gəlmək səylərindən danışmaq lazımdır. İndi onlar nazirliyimizin, Müdafiə Nazirliyinin iştirakı ilə, habelə bölgədəki bütün kommunikasiyaların və iqtisadi əlaqələrin açılmasına dair danışıqları təmin edən iqtisadi blokumuzun iştirakı ilə uğurla həyata keçirilir.
Rusiya xarici işlər naziri 2009-cu ildə Ermənistan-Türkiyə protokollarının imzalanması ərəfəsində o zamankı xarici işlər naziri Eduard Nalbandyana göndərdiyi məktubun məzmununu da açıqlayıb. Mətndə altı söz var idi. "Eduard, heç bir açıqlama vermədən protokola razılıq verin”.
Sergey Lavrov (Rusiya Xarici İşlər Naziri) - Kontekst o idi ki, 2008-ci ildə erməni dostlarımızın bizə dedilər ki, türklər diplomatik münasibətlərin bərpası, münasibətlərin normallaşdırılması, əməkdaşlıq, birgə layihələrin həyata keçirilməsi barədə razılığa gəlməyi təklif ediblər. Dedik ki, çox yaxşıdır, ön şərtlər varmı? Xeyr, heç bir ön şərt yoxdur. Sonra iş imzalanmağa çatdı, Sürixdə, əlbəttə ki, Ermənistan və Türkiyə nazirlərinin iştirakı ilə planlaşdırılırdı. ABŞ-ın o vaxtkı dövlət katibi Hilari Klinton, AB nümayəndəsi, təvazökar xidmətçiniz və başqası da ora gəlmişdi. O vacib hadisənin şahidi olmalıydıq, amma imzalamadan əvvəl türk həmkarlarımız dedilər ki, bəli, biz bunu imzalayacağıq, amma Dağlıq Qarabağla bağlı qeyd etməliyik. Qeydin mətni Ermənistanın mövqeyi ilə zidd idi. Həmkarıma dedim ki, əvvəlcədən heç bir şərt olmadan bunun baş verəcəyinə inanmıram. Amma olduğumuz yerdə idik. Hamı artıq gəlmişdi, çıxılmaz vəziyyət idi. Nəticədə, türkiyəli həmkar formal şərtləri geri götürməyi qəbul etdi, lakin erməni həmkarları bildiriblər ki, Ermənistanın Dağlıq Qarabağ məsələsində öz mövqeyini bildirəcəyi bir bəyanat verməlidirlər.
Lavrov söyləyib ki, türk nazir, Nalbandyanın bir açıqlama verərsə, eyni şeyi edəcəyini qeyd edib. Ermənistan və Türkiyə nazirləri arasında mübahisə davam edəndə, Rusiya xarici işlər naziri Ermənistan xarici işlər nazirinə məktub yazmağa qərar verdi. Nəticədə sənədlərin imzalanması oldu və ya sonradan tərəflərin Qarabağ nizamlanma prosesi ilə bağlı fərqli fikirlərə malik olması səbəbindən proses dayandırıldı.
Sürix Protokollarının tarixini təqdim etdikdən sonra Sergey Lavrov əlavə etdi ki, indi Dağlıq Qarabağdakı müharibə başa çatdıqda, Ermənistan və Türkiyənin münasibətləri normallaşdırmaq səylərini yenidən bərpa etməsi məntiqli olardı və Moskva dəstək verməyə hazırdır.
